Debatteren met Wilders: voorbeschouwing
Na afloop van het debat over islamitisch activisme verzuchtten veel Kamerleden dat PVV-leider Geert Wilders alwéér met succes een debat had gegijzeld. In de aanloop naar de Algemene Politieke Beschouwingen geven Lars Duursma, oprichter van debatbedrijf Debatrix, en debattrainer Roderik van den Bos aan wat verkeerd gaat in de Kamerdebatten en hoe het beter kan. Tip 1: sla niet op alles wat beweegt!
Sla niet op alles wat beweegt!
Geert Wilders had een openingszin bedacht waarmee hij direct de toon zette van het Kamerdebat. “Ongeveer 1400 jaar geleden is ons de oorlog verklaard door een ideologie van haat en geweld die toen ontstond en werd verkondigd door een barbaar die zichzelf profeet Mohammed noemde. Ik heb het over de Islam.” Zo, die zat.
Maar veel opmerkelijker: de opening had exact het gewenste effect. De aanwezige Kamerleden stormden direct naar de interruptiemicrofoons, waardoor Wilders feilloos de aandacht afleidde van de veel zwakkere elementen later in zijn betoog. Want over de oplossingen die Wilders aandroeg – een Koranverbod, een boerkaverbod, een immigratiestop voor moslims, een bouwverbod voor moskees, een verbod op islamitische scholen – ging het nauwelijks tijdens het debat.
Het zou beter zijn als Kamerleden hun natuurlijke neiging onderdrukken op alles te willen reageren waarmee ze het oneens zijn. Durf de legitimiteit van sommige punten te erkennen, om vervolgens de zwakste punten aan te vallen. En dat is niet noodzakelijkerwijs het eerste punt waarmee je het oneens bent. Kortom: sla niet op alles wat beweegt!
Leuke tip jongens. Maar suggereren jullie nu dat Wilder’s eerste punt legitiem was? Zou ikzelf ook aanvallen, aangezien het debat over de aard van de islam zo ongeveer richtinggevend is voor alle oplossingen die Wilders aandraagt. Met andere woorden: waarom zou je het over een moskee-stop gaan hebben zolang je niet eerst krachtig uitlegt waarom de islam geen politieke ideologie is?
Er speelt een veel crucialere vraag. Wie willen de Kamerleden eigenlijk overtuigen? Zij die al overtuigd zijn dat Wilders ideeën “gevaarlijk” of “abject” zijn, of zij die op het punt staan door Wilders overtuigd te worden?
Op dit moment lijken GroenLinks, PvdA en de SP zich vooral te richten op de eerste groep. Het zou natuurlijk veel effectiever zijn om de tweede groep te overtuigen. En die overtuig je volgens mij niet met discussies over waar de islam voor staat. Die overtuig je door aan te tonen dat de aangedragen oplossingen niet werken of juist averechts werken. Met praktische en sprekende voorbeelden, niet met quasi-filosofische een-tweetjes.
Uitleggen waarom een oplossing niet werkt, komt verdomd dichtbij het erkennen dat er een probleem is. Misschien is dat voor veel politieke partijen nog principeel een brug te ver.
Mijns inziens terecht: impliciete erkenning van de islam, de koran en de profeet als anti-democratisch, anti-westers leidt uiteindelijk tot een discussieklimaat waarin de loyaliteit van moslims aan de staat permanent in twijfel wordt getrokken – uiteindelijk door het hele politieke spectrum. Het leidt tot een discussieklimaat dat wordt gedomineerd door de vraag hoe we gematigde moslims gematigd kunnen houden, of hoe we de secularisering van de islam een handje kunnen helpen. Dat, beste Lars, zou neerkomen op een klimaat waarin godsdienstvrijheid voor moslims wordt afgeschaft, waarin cultuurracisme algemeen geaccepteerd is geraakt.
Als jouw strategisch advies dus is dat je Wilders wind uit de zeilen kunt nemen door naar rechts op te schuiven, heb je waarschijnlijk gelijk. Maar realiseer je wel dat strategische overwegingen gelukkig niet allesbepalend zijn in de politiek. Godzijdank zijn er nog principes – quasi-filosofisch of niet.
Misschien tactisch wel aardig, omdat de leden van het gekozen parlement vanuit democratisch oogpunt onschendbaar zijn en Wilders dus in feite het recht heeft om dit soort onzinnige uitspraken te doen (en in die zin discussie dus weinig op zal leveren) maar moreel verwerpelijk, omdat om dezelfde reden ook de voor de kamer ook de plicht bestaat om dit soort zaken ter discussie te stellen. En ja, of het dan communicatief het meest handige is om te doen lijkt me ondergeschikt. Maar misschien inderdaad, door dit al te serieus te nemen heeft het hem juist het vertrouwen van de kiezer opgeleverd, dit in de hand gewerkt door zijn mede-parlementariers. En het was tevens niet van belang, want afgezien van of de islam nu een achterlijke godsdienst is of niet, lost deze man “met de cavia op zijn hoofd” het probleem niet op met een boekverbranding, alsmede heeft hij niet het recht om daarmee de door ons lang bevochten vrijheid van meningsuiting te schenden en de rechtsstaat in de kou te zetten.
Wat vinden we eigenlijk van het idee om wilders volledig te negeren? Volgens mij, hoe je het ook speelt, wilders wint altijd. Hij is de populist remember. Een hele wijze man zei ooit: ‘ik win elk debat van elke wijze, maar ik verlies elk debat van elke onwetende’.
Dat is een uitstekende tactiek! Zo zou ik politieke partijen adviseren om nooit hun politieke leiders met Wilders te laten debatteren, maar een kwelgeest aan hem te koppelen a la Maxime Verhagen en Wouter Bos.
Ook leuk, uit de film The Libertine: “I am going to ignore you. I condemn you to be you for the rest of your life.”
Negeren lijkt me de slechtste tactiek mogelijk. Je ontneemt Wilders immers zijn platform niet. De meeste persaandacht die hij scoort, komt voort uit uitspraken en opiniestukken buiten de Kamerdebatten om. Kortom: zijn ideeën en argumenten komen toch wel bij de kiezer.
Een cordon sanitaire is slechts een boycot van alle tegenargumenten.
Eric’s tactiek lijkt dan zo gek nog niet.
Niet belangrijk genoeg voor de partijbaas, maar steeds vragen van een nr. 10 op de lijst die zich als Wilders basher mag profileren.