Rookvrije horecadebat in vuur en vlam
In Ierland werd het rookverbod in de horeca als beste maatregel van het jaar verkozen, maar in Nederland neemt het draagvlak alleen maar af. Hoe kan dat? Dr. Marc Willemsen, prof. Hein de Vries en prof. Onno van Schayk hadden in de nrc.next van vrijdag 29 mei een scherpe analyse voor het falende optreden van de minister van Volksgezondheid in dit maatschappelijke debat.
Uit hun vergelijkend onderzoek bleek namelijk dat:
Nederland het enige land is waar de invoering van de rookvrije horeca bij rokers niet tot toename van draagvlak heeft geleid, maar juist tot afname.
Als één van de oorzaken geven zij het gebrek aan argumenten.
Als we uitleggen [aan Ierse collega's] dat het belangrijkste campagnemiddel een Postbus 51 -spotje was waarbij een mannetje verkleed als sigaret bij cafés de deur wordt gewezen, is het ongeloof op de gezichten af te lezen.
In Ierland daarentegen werd al een jaar voor de invoering een inhoudelijke campagne gevoerd waarbij men geïnformeerd werd over de schade van meeroken. De minister gaf aan dat het zijn verantwoordelijkheid was om de bevolking te beschermen van deze effecten. Zo zie je maar: geef altijd een reden.
Opvallend is dat de onderzoekers ook het effect van ‘behoud van verworvenheden’ aandragen.
In Nederland heeft men zich onvoldoende gerealiseerd dat het invoeren van een rookverbod moeilijk is, juist hier. Nederlanders zijn trots op hun rijke traditie van tolerantie. Nederlanders kunnen bijzonder verongelijkt reageren als verworven rechten worden ‘afgepakt’. … Dat betekend dat je weerstand kunt verwachten en dat je goed moet uitleggen waarom de maatregel noodzakelijk is.
Naast het goed uitleggen zoals de onderzoekers betogen is er meer nodig. Om mensen van tradities af te krijgen is een lang proces nodig waarbij mensen steeds geconfronteerd worden met ‘de nieuwe situatie’. Natuurlijk ‘hoorde’ roken vroeger bij de horeca, maar de tijden zijn veranderd, we weten nu meer en we moeten ons daaraan aanpassen.
Het is een voorbeeld van een maatschappelijk debat dat het beste door de minister zelf aangewakkerd had moeten worden zodat hij nu al lang vuur meester was.
