Grondige analyse van het EénVandaag lijstrekkersdebat, deel IV
Er zijn inmiddels veel analyses van het EénVandaag lijsttrekkersdebat verschenen, maar weinig gaan echt de diepte in. Dat kan beter, vonden we. En dat moet beter. Hieronder een woord-voor-woord verslag van het debat, met grondige analyse op basis van wat daadwerkelijk gezegd is. Waar scoorden de debaters? En waar lieten ze punten liggen? Wat hadden ze beter kunnen doen?
Hierbij deel IV: moet Nederland stoppen met het rondpompen van subsidiegeld?
Wim van de Camp vs. Peter van Dalen
[MV] De stelling is dan ook: Nederland moet stoppen met het rondpompen van subsidiegeld.
Dit is een bijzonder ongelukkig geformuleerde stelling. Een goede stelling moet je moeiteloos kunnen omdraaien. Dus: ‘Nederland moet doorgaan met het rondpompen van subsidiegeld’. De absurditeit van het tegenovergestelde van de stelling maakt dat de stelling volstrekt oneerlijk is. Elke slimme politicus zal het onderwerp veranderen naar één van zijn of haar stokpaardjes in de campagnestrijd. Het gevolg: belangrijke onderwerpen worden niet besproken.
[WK] En over die stelling gaan we op de stip praten met Wim van de Camp van het CDA en Peter van Dalen van de ChristenUnie. Heren.
[PD] Willem.
[WC] Petrus.
Goed, de toon is gezet. Bij dit debat zullen de vonken er vanaf springen.
[WK] Meneer Van Dalen. Europa moet stoppen met het rondpompen van subsidies. Al dat geld dat maar overal naartoe gaat, en uiteindelijk een beetje terugkomt. Is dat wel of niet, volgens u, een goed idee?
[PD] Ik ben het volstrekt eens met de stelling die we nu hebben. Want de huidige situatie is absurd. De lidstraten [sic] brengen miljarden naar Brussel, en gaan vervolgens een race met elkaar aan wie het meeste kan terughalen. En dan zie je dat er hele gekke dingen gebeuren. Bijvoorbeeld als je een fietspad wilt aanleggen. Dan wil je daarbij Europese subsidie krijgen, en dan heb je ambtenaren nodig van de gemeente, van de provincie, van het Rijk, maar je hebt een even grote hoeveelheid ambtenaren nodig in Brussel, van de Europese Commissie, van de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging. En zo zie je dat voor één fietspad tientallen Brusselse ambtenaren nodig zijn. Dat moet anders, dat moeten we stoppen. Fietspaadje bouwen? Brussel erbuiten houden.
De afsluiting is wat kneuterig, maar de metafoor blijft goed hangen.
[WC] Europees geld moet goed worden uitgegeven. Dat kan beter. Maar het idee dat Europa zijn kerntaken op het gebied van economische politiek, op het gebied van duurzaamheid, op het gebied van energie, kan uitoefenen zonder geld, is een vals idee. Wij moeten eerlijk zijn: Europa kost geld. Er is geen enkele vereniging, ook niet hier in Rotterdam, waar geen contributie wordt betaald. En als u zegt: mijn hart ligt in Europa, en ik ben bereid om daarvoor te betalen, dan ben ik uw man. Als u zegt: mijn hart ligt niet in Europa, ik blijf millimeteren, op die fietspaadjes, ik blijf millimeteren, op weet ik veel welk onderdeel van het natuurbeleid, dan bent u niet eerlijk. Europa is voor Nederland de toekomst. Dat kost geld. Dat moet goed beheerd worden. U en ik zullen de onzuiverheden eruit zagen. Maar niet scepsis, en niet over fietspaadjes beginnen.
Voor de kiezer is het wel zo duidelijk als tijdens het debat een meningsverschil centraal staat. Als de kandidaten het met elkaar oneens zijn. Door de slechte stelling is daarvan nu geen sprake, de beide kandidaten spreken in monologen langs elkaar heen. Met vooral veel statements waar iedereen het mee eens zal zijn. Weinigen zullen ervoor pleiten dat het geld slecht beheerd moet worden. Of dat de onzuiverheden erin mogen blijven zitten. Het is de taal die Wim Kok en Jan-Peter Balkenende doorgaans bezigen. Categorie: “Ik ben een voorstander van een toekomstgericht beleid.” Je zult weinig kiezers tegen het hoofd stoten, maar de twijfelende kiezer wordt per saldo geen steek wijzer.
[WK] Meneer Van Dalen, u bent een Piet Leut.
[PD] Iedereen in Nederland kan op onze borden zien wat onze leus is: samenwerken ja, superstaat nee. Wij willen meer samenwerken in Europa, maar dat moet wel beter in Europa. We weten als het om die subsidies gaat, dat tien tot vijftien procent van subsidies, daar wordt mee gefraudeerd. Die verdwijnen ergens in de zakken tussen Brussel en de landen van Europa. Die fraudering moeten we stoppen want op die manier verdwijnen er miljarden. Dus het moet beter, en het moet anders in Europa, Wim.
[WC] Meneer Van Dalen, dat is niet de discussie. Dat is niet de discussie. De Nederlandse regering heeft al veertien jaar lang gezegd dat het beheer van die structuurfondsen en andere fondsen niet deugt. De discussie moet zijn: wat wil je met Europa? En u komt iedere keer met dat schrikbeeld van een superstaat. Niemand in deze zaal, zeker niet van de lijsttrekkers, is voor een superstaat. U probeert de Nederlandse kiezer dat wijs te maken. Nee, Europa is een samenwerkingsverband van 27 zelfstandige lidstaten. Daar past Nederland in, daar past België in, en ga zo maar door. U moet Europa niet stigmatiseren. Dat brengt Euroscepsis in de samenleving en daar hebben we niets aan.
Pijnlijke opmerking van Wim van de Camp. Hij richt zich niet tot de kiezer, maar spreekt over de kiezer. En op een manier die weinig lovend is. Alsof de kiezer dom is en zich eenvoudig laat verleiden door Eurosceptische praatjes. Misschien is dat wel zo. Maar tijdens een debat moet je het niet zeggen. Niet alles wat waar is, is ook effectief in het debat.
[WK] Maar meneer Van de Camp, het is natuurlijk wel zo… Het is natuurlijk wel zo dat uw achterban heel veel baat heeft bij die subsidies. Veel landbouwers die op het CDA stemmen. Dus dat is een beetje…
[WC] Ik wil graag iets zeggen over het Europees landbouwbeleid. Overigens, een belangrijk deel van de ChristenUnie, schuine streep SGP, steunt het Europees landbouwbeleid, waarvan akte. Het Europees landbouwbeleid werd gekenmerkt door productsubsidies, hebben we afgeschaft, wordt nu gekenmerkt door inkomenssubsidies, worden verminderd. De ChristenUnie heeft een groot, groen profiel. Dat willen wij als CDA ook. Maar daarvoor heb je wel een verstandige ombouw nodig van het Europees landbouwbeleid. En daar kan u niet tegen zijn.
[WK] Meneer Van Dalen u moet dat geld uit Brussel accepteren?
[PD] Als het gaat over het landbouwbeleid, zeggen wij: het moet in Brussel niet alleen over platte inkomenssteun gaan, we moeten ook betaald worden vanuit Brussel voor boerenondernemers die zich inspannen voor dierenwelzijn en voor goed landschapsbeheer. Dat is een speerpunt in ons programma…
[WC] Met hun budget…
[PD] …en met uw programma is een speerpunt die superstaat. Want u zei mij net, meneer Van Dalen, u bent bang voor die superstaat. Ik citeer het beginselprogramma van de Europese Volkspartij…
[WC] Uit 1990…
[PD] …en daar is nadrukkelijk geschreven…
[WC] …ja…
[PD] …en dat is tot op de dag van vandaag geldig: wij willen als christendemocraten een federaal Europa. En daar ben ik tegen.
Ik betwijfel of de aanval van Peter van Dalen heel effectief is. Hoeveel kiezers weten nu daadwerkelijk wat de Europese Volkspartij is, en welke Nederlandse partijen daaraan verbonden zijn? En wie vindt het belangrijk?
[WC] Kijk…
[WK] Heren, kunt u de kiezer beloven dat er straks niet meer in Straatsburg vergaderd wordt?
[WC] Ja. Kijk… even nog wat Peter van Dalen betreft…
Dit zou best eens zo’n moment kunnen zijn waar je later spijt van krijgt. Iets wat over vijf jaar weer terug komt tijdens een lijsttrekkersdebat. “Vijf jaar geleden beloofde u dat het Europees Parlement niet meer in Straatsburg zou vergaderen, en daar is weinig van terecht gekomen. U maakt niet waar wat u belooft!”
[WK] Nee, dat is de vraag. Straatsburg.
[WC] Hij… Ik ga over mijn eigen antwoorden…
[WK] Ja, maar ik stel de vragen…
Van de drie 1-op-1 debatten verloopt deze het meest ordentelijk. En de enige waar debatleider Wouter Kurpershoek relevante en verduidelijkende vragen stelt. Maar hier gaat hij de mist in. Hij geeft hier het initiatief weg, de debaters luisteren niet naar hem.
[WC] Peter van Dalen zegt: een superstaat, nee. Toch wil hij graag bij de Europese Volkspartij. Dat even terzijde. Dan Straatsburg: dat is een moeilijk punt. Het staat vastgelegd in de verdragen, maar een belangrijk gedeelte van de kritische Euroscepsis wordt veroorzaakt door Straatsburg. En ik hoop dat Peter van Dalen en al die andere lijsttrekkers mij zullen steunen om de komende vijf jaar die verdragen open te breken, en dat wij niet meer in Straatsburg vergaderen, en alleen in Brussel. Dat verdient de Nederlandse kiezer.
[WK] Het laatste woord is aan de heer Van Dalen.
[PD] Wat die fractievorming betreft, Wim, wij onderzoeken dat nog want in jouw club zit Berlusconi, die is gefuseerd met de neofascisten, dat ligt bij ons in ons onderzoek wel als een steen op de maag. En dan ten slotte, wat Straatsburg en Brussel betreft, ik heb vijf jaar geleden al de website getekend waarop ik heb gezegd: één stad in Europa, Brussel.
Zo’n onderzoek komt niet zo daadkrachtig over. Hoelang heb je nodig om dit uit te zoeken? Dan kun je volgens mij nog beter eerlijk aangeven dat je na afloop van de verkiezingen de opties bekijkt en aansluiting zoekt bij de fractie waarbinnen je de belangen van iedereen die op de ChristenUnie stemt het beste kan verdedigen. Je hoeft je niet te verschuilen achter een onderzoek.
[WK] Heren, dank u wel.
[WC] Geweldig.
[WK] Over de subsidies, het debat is weer aan Margriet.
Plenair debat
[MV] Ik moest ook even uit Straatsburg komen. Ja, Straatsburg. Thijs Berman, uw partijgenoot René Cuperus heeft gezegd: dat gaan we gewoon boycotten. We gaan niet meer naar Straatsburg vergaderen.
Je zou je kunnen afvragen of de vergaderplek van het Europees Parlement wel zo belangrijk is voor de burger. Het gaat echter niet zozeer om de vergaderplek, als wel het feit dat de vergaderingen in Straatsburg symbool zijn komen te staan voor de geldversldinging binnen de EU. Zolang die symboolwerking er is, zal het onderwerp op de agenda blijven staan.
[TB] Dat zou het beste zijn…
[MV] Bent u het met hem eens?
[TB] …als we daar een meerderheid in het Parlement hebben dan moeten we dat absoluut doen. Wat we ook hebben gedaan als de PvdA is één miljoen handtekeningen verzamelen tegen dat heen-en-weergereis tussen Brussel en Straatsburg, want het is a) stomvervelend en b) duur. We willen daar zo snel mogelijk vanaf.
[MV] Maar Frankrijk gaat dat nooit goed vinden toch?
[TB] Wat zeg je?
[MV] Frankrijk gaat dat nooit goed vinden.
[TB] Frankrijk, eh… De jongere Fransen vinden het allemaal logisch dat het ophoudt op een dag. Ik ken het land redelijk goed. De oudere Fransen houden er nog een beetje aan vast. Maar waar het echt om gaat is niet die 120 miljoen, waar het echt om gaat zijn de landbouwsubsidies, 35 miljard. Het is 35 procent van de Europese begroting, en slechts zeven procent gaat naar onderzoek en innovatie. Daar zit werkgelegenheid in en veel meer, dan in de landbouw op de langere duur. Dus wat je moet doen is die percentages omwisselen en zeggen: zeven procent naar landbouw en 35 procent naar onderzoek en innovatie. Dat toon je als Europa de ambitie om de 21e eeuw daadwerkelijk in te stappen. Maar we hebben boeren nodig, en het moet wel op een sociale en verstandige manier.
Prima bijdrage van Thijs Berman, tot de laatste zin. Met die laatste zin geeft hij zijn bijdrage een anticlimax. En toch is zo’n zinnetje heel belangrijk om empathie te tonen voor boeren. Met die empathie overtuig je niet alleen de boeren zelf, maar juist ook veel mensen die zelf wellicht niet boer zijn, maar zich wel verbonden voelen met het lot van de boer. Hoe los je dit op? Heel simpel. Die laatste zin had Berman eerder in zijn statement moeten noemen. Dat deed hij in het eerste lijsttrekkersdebat in Brussel aanzienlijk beter. Toen benadrukte hij eerst het belang van de boeren, om vervolgens pas voor hervorming van het landbouwbeleid te pleiten.
[MV] Als we die percentages omdraaien, zoals u ze noemt, dan komen we weer bij de duurzame projecten terecht. Meneer Van Baalen, dat is uw hobby?
[HB] Dat is niet het hebben van duurzame projecten maar gewoon eerlijk omgaan met het belastinggeld. Eén: Nederland betaalt nog steeds teveel. Gerrit Zalm heeft daar heel veel geld afgehaald, één miljard per jaar. Ik vind dat Wouter Bos hetzelfde moet doen want nogmaals: waarom zouden wij meer betalen dan een gemiddelde Deen. Dat is onzinnig. Dat is één. Twee: je hebt een ouderwetse begroting met veel subsidies. De Nederlandse boerenstand is sterk. We hebben een hele sterke agrarische sector met Wageningen, met innovatieve bedrijven. Die hebben eigenlijk niet die subsidie nodig. Dat gaat nog steeds naar de Britse kroon, of naar grote Franse bedrijven. Dus zorg ervoor dat het voedselveiligheidsbeleid Europees blijft, internationaal onderhandelen Europees, maar zorg uiteindelijk dat de steun aan boeren die niet voor de markt produceren maar bijvoorbeeld het landschap onderhouden, dat je dat gewoon vanuit de lidstaten zelf doet. Dat is één. Twee: al die andere subsidies, een fietspad in Noordoost Drenthe, dat kunnen we allemaal zelf aanleggen. Dus dan heb je eigenlijk van de 130 miljard Europese begroting per jaar, zou je met de helft goed toekunnen. En die andere helft kun je besteden, hetzij terug aan de belastingbetaler, hetzij aan echte innovatie. Want dat hebben we over: jonge ondernemers, knappe koppen bij elkaar.
Prima statement. Je ziet wel het gevaar van het nummeren van je punten, daar gaat het mis. Veel sprekers tellen de punten op hun vingers om dit te voorkomen. Het klink kinderachtig, maar voorkomt verwarring.
[MV] Dennis de Jong van de Socialistische Partij.
[DJ] Ja, we hebben in de afgelopen tijd ook echt serieus nagedacht, anders dan het CDA, over hoe je kunt bezuinigen en of je verspilling kunt tegengaan. Ik ben het met Van Balen eens: het rondpompen van geld is een slechte zaak. Het is ook een beetje dubbel, want je ziet heel vaak in Brussel dat er met de subsidies geprobeerd wordt de liefde voor Brussel te winnen. Met geld win je dat niet. Je wint wel een heleboel ambtenaren die heen en weer reizen, die op zich ook weer tot verspilling leiden. En wat mij toch een beetje ergerde aan de hele CDA-campagne tot nu toe, inclusief de bezuinigingsvoorstellen van Van de Camp, ze waren gewoon uit de lucht gegrepen. Over Straatsburg zegt Wim van de Camp: ik tegen even in, dan heb ik geld verdiend, want dat gaat niet meer gebeuren. Vervolgens vragen we aan de minister-president: wilt u zich daarvoor inzetten? Zegt de minister-president: ja, daar kom ik niet mee weg, want dan kan ik niks mee bereiken. Als we nou eens luisteren naar meneer Sarkouzy. Hij heeft een aanbod gedaan. Hij zei: als jullie met een goed voorstel komen voor een internationale instelling, om die in Straatsburg te zetten, dan is er met mij te praten. Ik heb een goede instelling die ik daar wel zou willen zien zitten, da’s de NAVO. Die kan uit Brussel weg, die kan in Straatsburg komen, en dan praten we serieus. Anders dan het CDA tot nu toe gedaan heeft.
Peter van Balen zoekt opnieuw de aanval. Er ontspint zich wel een aardige parallel in het debat. De SP valt de PvdA aan, maar de PvdA niet de SP. En de ChristenUnie valt wel het CDA aan, maar het CDA niet de ChristenUnie. Uiteindelijk kiest de kiezer dan vaak voor de partij die wél de verschillen weet uit te leggen.
[MV] Even een reactie van Wim van de Camp?
[WC] Ik ben altijd hartstikke blij als Dennis de Jong op een avond als deze het CDA-programma gaat uitleggen. Je moet wel even oppassen wat hij zegt. Alsof het verplaatsen van de NAVO naar Straatsburg geen geld kost. Het is echt een beetje onzin.
[DJ] Eenmalig.
[WC] Het gaat erom dat wij de moed hebben om zowel tegen Sarkouzy als de andere landen te zeggen: we stoppen met Straatsburg. Maar nog even, mevrouw, over het landbouwbeleid. Als wij het landbouwbeleid nationaal maken, dan zullen de Poolse president, de Franse president, gaan onmiddellijk hun boeren steunen. Het idee van de interne markt zijn we dan kwijt. Daar hebben we vijftig jaar over gedaan om dat op te bouwen. En niemand zegt hier dat het EU-landbouwbeleid niet gemoderniseerd moet worden, en dat er niet meer innovatie kan. Maar het is heel goedkoop om hier te zeggen: we schaffen het vanavond af, en dan is de wereld morgen anders. Onzin.
[TB] Wim van de Camp doet een beetje alsof elke boer gesubsidieerd wordt. Dat is helemaal niet zo. De tuinbouw in Nederland is technologisch ongelofelijk vooruit; heeft een ijzersterke positie op de wereldmarkt en krijgt geen cent subsidie. Dus zo kan het ook. En nou over die armste regio’s – het rondpompen van geld. Natuurlijk zouden Groningen, Drenthe enzovoort geen subsidie moeten krijgen uit die regiofondsen. We zijn zelf rijk genoeg. Dan moeten we als regering daar ook voor staan. Dat geld moet naar de armste regio’s omdat er niet zo’n grote spanning blijft bestaan tussen stukjes Europa die heel arm zijn en stukjes Europa die heel rijk zijn. Want wie worden daar het slachtoffer van? De werknemers met de laagste lonen – die worden tegen elkaar worden uitgespeeld. En dat moet stoppen.
[MV] Dat geld eerlijker verdelen… Hans van Baalen.
[HB] Ik zou graag een voorstel willen doen waar we het denk ik allemaal mee eens kunnen zijn. Er zijn maar vier lidstaten die verantwoording afleggen over wat ze met Europese subsidies hebben gedaan, waaronder Nederland. De andere landen sturen dat briefje niet eens in. En mijn toekomstige collega Jan Mulder van de VVD in het Europees Parlement heeft gezegd – dan moet je op een gegeven moment zeggen, landen die zich niet verantwoorden, krijgen geen subsidie. Kunnen we daar over eens worden? Want daar moeten we aan werken!
Het begint een beetje een nieuwe trend te worden om bij elk onderwerp een voorstel in te dienen en de anderen uit te nodigen om zich aan te sluiten, dat belooft nog wat voor het slotdebat. Dit is een trucje dat erg effectief werkt wanneer het met mate wordt toegepast, maar nu wordt het wel erg vaak gedaan.
[MV] Dat is wel een leuke vraag om even voor te leggen. Begin ik toch even bij Barry Madlener want die hebben we nog niet gehoord in deze.
[BM] Ja, daar kunnen we natuurlijk heel makkelijk zijn. Tuurlijk zijn we het daar allemaal mee eens. Maar het feit is dat dit niet nu moet, maar al jaren geleden had moeten gebeuren.
[HB] Laten we liever nu beginnen.
[BM] En ik vind dat Nederland altijd zo slecht is opgekomen voor al haar belangen. En dat is de reden dat de PVV meedoet aan deze verkiezingen. Opkomen voor Nederlands belang en dat we contributie betalen is één maar waarom wij meer betalen dan Fransen, Duitsers en noem het maar op – ik zeg, belachelijk. En dat geld gaat in de grote, diepe zakken van de bureaucraten in Brussel die daar steeds meer regeltjes voor ons zitten te maken.
Wat Barry Madlener elke keer slim doet, is het bouwen van een bruggetje van het discussiepunt naar zijn kernboodschap. Je kunt dat op een gegeven moment vervelend gaan vinden, maar volgens mij ervaren vooral mensen die het met die kernboodschap oneens zijn het als vervelend. En laat dat nou net niet de doelgroep zijn van de politicus.
[MV] Uw punt is duidelijk. We maken nog even een kort rondje naar aanleiding van het voorstel van Van Baalen. Landen die zich niet verantwoorden, krijgen geen subsidie meer. Thijs Berman.
De weinig subtiele hint van Barry Madlener – we gaan het hier snel over eens zijn – komt niet aan bij debatleider Margriet Vroomans. Niemand zal zich tegen dit voorstel uitspreken. Als je als debatleider zoveel aandacht geeft aan het voorstel dan is het effect per saldo dat de lijsttrekkers de kans met beide handen aangrijpen om zich weer op hun stokpaardjes te richten.
[TB] Ja, natuurlijk moet je op die manier te werk gaan. Dat zou heel goed zijn. Bovendien hebben wij tegen de kwijting – wij accepteren de begroting niet, de manier waarop het geld is uitgegeven als niet alle landen hun handtekening eronder zetten. Daarom hebben we ook tegen de begroting van 2007 gestemd. Wij weten niet hoe dat is uitgegeven want geen land stelt zich garant behalve Nederland en nog een paar. Dat spreekt vanzelf. Maar als je dan doet wat Barry Madlener zegt en geen geld meer wilt uitgeven aan Europa, dan zit je fout. We staan voor internationale problemen, Barry Madlener. Die pak je samen aan, internationaal.
[MV] OK. Henk… Wim van de Camp.
[WC] Dank u wel. Eens met het voorstel van Van Baalen: als je niet afrekent, krijg je geen geld meer. Maar ik ben er fel op tegen om al het geld uit de fondsen alleen naar de arme regio’s te sturen. Kijk naar de corruptie in Frankrijk – pardon, in Spanje – op dit moment. Spanje. Spanje, Spanje, Spanje.
[HB] Telefoon!
[MV] Sarkozy!
[WC] Ja, een telefoontje van Sarkozy. Nee, wij hebben ook geld – wij hebben ook geld nodig. Er zijn [sic] heel veel innovatie in Rotterdam, Amsterdam, Eindhoven. Daar hebben we ook geld voor nodig. En alleen de arme regio’s, ik gun het ze, maar laten we eerlijk zijn.
[MV] Tot slot, Van Dalen.
De helft van het plenaire debat gaat inmiddels over het voorstel van Hans van Baalen, dus dat is erg positief voor hem. Zeker aangezien iedereen er achter staat. En de rest van de kandidaten vindt het wel prima, want die mogen nu allemaal nog eens hun stokpaardje van stal halen. Het debat wordt er weinig beter van.
[PD] Ik vind het voorstel van Hans van Baalen een goed voorstel want het past bij wat we nodig hebben in Europa, namelijk de fraudebestrijding. Want als er één punt is waar we nog te weinig aan gedaan hebben, is het de fraudebestrijding. We weten dat van die 735 miljard van die structuurfondsen, 70 miljard verdwijnt en er geen goede fraudebestrijdingorganisatie in Europa is. Daarom hebben wij voorgesteld: in Europa, een onafhankelijke instelling neer te zetten die met macht en met kracht de fraude krachtig kan bestrijden.
[BM] Fraude bestrijden doe je niet door landen zoals Bulgarije en Roemenië toe te laten. Fraude bestrijden doe je niet door Turkije toe te laten. Want dit zijn zwakke landen. Dus dit moeten we niet willen. En het Nederlandse geld komt verkeerd terecht. Het wordt tijd om dit terug te halen.
[MV] Ik geef Dennis de Jong het laatste woord. Dennis de Jong.
[DJ] Ik vind het voorstel van Van Baalen interessant, maar ik denk toch dat het veel praktischer is om te beginnen met het aantal landen dat kan putten uit die fondsen, terug te brengen. En dat moeten alleen de allerarmste zijn: Roemenie, Bulgarije en dan onder hele strenge voorwaarden. Dan heb je de gemakkelijkste controle. En dan heb je dat instituut van Van Baalen misschien nog niet eens nodig.
[WC] Het is er al: OLAF.
[MV] We moeten het hierbij laten.
[TB] Het prettige voor Peter van Dalen is dat het fraudeinstituut er al is. Het heet OLAF en werkt prima.
Niet zo’n sterke beurt van Peter van Dalen. Aan de andere kant: als hij nog een keer het woord had gekregen dat had hij waarschijnlijk eenvoudig een punt kunnen maken. “U bent kennelijk tevreden als 70 miljard aan belastinggeld verdwijnt door fraude. Wij vinden dat onacceptabel.”
[MV] We moeten het hierbij laten. Helaas. Ik doe een goed voorstel: u praat straks gewoon verder en dan praat u verder met de zaal naar aanleiding van vragen uit de zaal. Want wij zijn er voor vanavond helaas doorheen. Dank voor uw inbreng. Na de stemming van donderdag zullen we nog even wachten – moeten wachten zelfs – op de echte uitslag. Maar we hebben wel voor vanavond vast een uitslag.
[WK] Er is inmiddels een echte uitslag. Aan het begin van de uitzending meldde we het al. We hebben onze kijkers gevraagd wie van u vanavond de beste debater is geworden. En dat is geworden de heer Barry Madlener van de PVV!
Het publiek is boos. Dat moet wel met een korreltje zou worden genomen. Barry Madlener was vanaf het begin van het debat niet zo populair onder de aanwezigen in het publiek.
[WK] Ik ga u een hand geven!
[MV] Ja, we feliciteren u ermee. Dank u wel!
[WK] Gaat u maar weer…
[HB] Gefeliciteerd.
Barry Madlener lijkt bijzonder verheugd. Dat is begrijpelijk, maar waarschijnlijk niet zo effectief. Het is niet helemaal de juiste toon. Als politicus word jij geacht om meer om de problemen van de burgers te geven dan het winnen van debatjes. Ingetogen blijdschap, waaruit blijkt dat je je realiseert dat het echte werk nog voor je ligt als je wordt gekozen, zou effectiever geweest zijn. Maar misschien ben ik nu een azijnzeikerd.
[PD] Barry, gefeliciteerd.
[MV] En daarmee… Ja, de heren blijven nog even staan want het debat gaat nog gewoon door. Daarmee eindigt wel deze speciale uitzending van EénVandaag in samenwerking met studenten van de Economische Faculteitsvereniging Rotterdam vanuit de grote aula van de Erasmus Universiteit.
[WK] Op internet gaan we verder met vragen van studenten uit de zaal voor de lijsttrekkers. Dat kunt u natuurlijk ook volgen. Dan moet u naar onze website gaan: www.eenvandaag.nl.
[MV] En voor wie ook na dit debat geen keuze heeft kunnen maken, kijk nog even op de site, kijk nog even op onze stemwijzer.
[WK] Dit was EenVandaag vanuit Rotterdam vanavond. Wij zijn er morgen weer, dan uit Hilversum. Wat ons betreft, graag tot morgen.
[MV] Goeienavond.
En dat was het dan! Het debat zit erop. We zijn inmiddels zo’n 14.000 woorden verder. Ter vergelijking: daarmee zou je in de meeste boeken meer dan 40 pagina’s vullen. Ik durf dan ook met een gerust hard te zeggen dat nooit eerder een Nederlands lijsttrekkersdebat zó uitgebreid werd geanalyseerd.
Wat mij betreft een geslaagd experiment, hoewel het wel erg veel werk is om zo’n debat uit te schrijven. In de Verenigde Staten is het gangbaar dat grote nieuwsbronnen als CNN en the New York Times binnen enkele minuten na afloop van belangrijke debatten een volledig transcript publiceren op hun website. In Nederland hebben we die traditie niet. Jammer, want de geschreven tekst is vaak een goed hulpmiddel tot diepgaande maar toegankelijke analyses van het debat.
Veel dank ben ik verschuldigd aan mijn collega Victor Vlam voor de vele goede suggesties bij het analyseren van het debat.
Ik wens de lijsttrekkers allemaal veel zetels toe!
[...] Deel 4 staat inmiddels online! [...]
Goed initiatief. Erg interessant!! Gaan jullie dit vaker doen?
Dank voor de onafhankelijke analyse, zowel van de vraagstelling als de antwoorden. Het zou zeer welkom zijn als er, net zoals in de VS meer debatten worden uitgewerkt.
Dank!
@Carel: we willen binnenkort een speech van Obama op deze wijze analyseren
Een zeer leerzame analyse. Dit soort publicaties moedig ik ten volste aan want het is voor mij de ideale manier om vaardigheden in debatteren te verbeteren, mijn dank!
Erg mooi gedaan! Ik dacht aan het begin dat het te veel leeswerk zou zijn, maar het is erg interessant! Je bekijkt het debat nu niet vanuit je eigen mening, maar van het debatperspectief.
Ik heb met veel plezier de analyse van het eenvandaag-efr lijsttrekkersdebat gelezen. Het leuke is dat ik na het bijwonen van het debat hele andere conclusies had getrokken. Maar deze analyse laat goed zien hoe er gedebateerd wordt, en staat daarmee ‘boven’ de partijen. Alleen ‘ik wens alle lijstrekkers allemaal veel zetels toe’ klinkt wel bijzonder, net alsof er (in totaal) meer zetels beschikbaar zijn wanneer de lijstrekkers hun best doen. Maar misschien ben ik hier dan weer de azijnzeikerd.