Verkiezingsgala groot succes
Opeens was daar gisteravond iets nieuws: het Grote Verkiezingsgala van BNN. Wekenlang heeft Nederland aan de buis gekluisterd kunnen zitten om de verkiezingen intensief te volgen. Daarin zijn we overspoeld met debatten, tafeldiscussies, politieke talkshows en meer fraais. We zagen Paul Witteman terugkeren met Het Lagerhuis en er zijn heuse hyves- en twitterdebatten geweest. Een paar voorlopige conclusies: het premiersdebat van Frits Wester was een chaos; het Carrédebat was veel beter in elkaar gezet en debatten via Twitter werken niet. Maar zoiets als het Verkiezingsgala was er nog niet. Hopelijk blijft het gala op de verkiezingskalender staan.
Waarom? Het gala was doodsimpel innovatief. Voor het eerst in Nederland kregen politici in een soort townhall-setting de gelegenheid om een bevlogen en inspirerende politieke speech te geven op de publieke omroep. Dat kost niet alleen weinig; het levert ook prima televisie op. Op internet wordt bijvoorbeeld al gesproken van een optreden van Femke Halsema met Obama-achtige allure.
Poezië in de politiek
Dat is misschien overdreven, maar begrijpelijk is de bewondering wel: politici in Nederland zien we zelden speechen; we zien ze vooral debatteren en discussiëren. Dat zijn twee heel verschillende dingen. Bij politieke speeches heb je als politiek leider eens de kans om met veel retorisch geweld eens wat langere tijd zonder tegenspraak een toekomstvisie neer te zetten. Ze zijn vaak inhoudelijk bepaald niet diepgravend maar ze zijn bij uitstek wel een manier om als politicus persoonlijke waarden en drijfveren over het voetlicht te brengen. Precies waar veel kiezers in geïnteresseerd zijn. Het brengt meer poëzie in de politiek.
Debatten zijn hiervoor per definitie niet geschikt. Debatten zijn interessant als concrete onderwerpen langere tijd centraal staan en inhoudelijk worden uitgediept. Veel moeilijker is het om in debatten als politicus een goed beeld van jezelf neer te zetten, andere deelnemers aan te vallen op persoonlijke kwaliteiten, op inhoudelijke argumenten in te gaan en een eigen inhoudelijke boodschap over het voetlicht te brengen.
Toch gebruiken politici in Nederland debatten hiervoor noodgedwongen. Het resultaat is vaak vlees noch vis. Politici weten de kijker thuis niet inhoudelijk te overtuigen (omdat diepgang in debatten angstvallig wordt vermeden) en persoonlijk niet te bezielen (omdat iedere poging hiertoe direct wordt neergesabeld met een aanval van een politieke tegenstander).
De catwalk en de boksring
Politieke leiders in Nederland wordt daarmee eigenlijk geen dienst gedaan. Nu geven ze vooral lange en soms behoorlijk goeie speeches op partijbijeenkomsten. Soundbites daarvan halen dan weer het journaal en via YouTube kunnen hardcore politiek geïnteresseerden natuurlijk alsnog hele speeches zien. Toch blijft het bereik hiervan erg beperkt. Meer ruimte voor politieke speeches op televisie zou weleens de oplossing kunnen zijn. Natuurlijk: het zijn vooral wedstrijdjes in welbespraaktheid en charisma, maar paradoxaal genoeg zouden ze weleens meer ruimte kunnen scheppen voor de inhoud in die andere wedstrijdjes verbaal boksen die politici ook behoren te spelen.
