Wat gebeurde er precies? In een debat over de kans op recidive bij een taakstraf of een gevangenisstraf, wist Helder wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat recidive lager is bij taakstraffen als volgt te weerleggen: ‘Je kunt persoon A niet met persoon B vergelijken.’ Haar tegenstanders zagen het anders: volgens hen is het inherent aan de statistiek dat je twee groepen mensen vergelijkt. Met onnavolgbare logica en kenmerkende PVV-retoriek (‘Je kunt appels niet met koeien vergelijken’) bleef Helder op charmante wijze bij haar standpunt: ‘Je kunt persoon A niet met persoon B vergelijken.’ Een toonbeeld van consistentie.

Kijk in het fragment hoe Helder onder vuur wordt genomen:

Click here to view the embedded video.

Wat zien we?

SP-kamerlid Sharon Gesthuizen gaat zich in dit filmpje bij 2 minuut 38 met het betoog van Helder bemoeien. Dat gaat zo:

”Maar voorzitter, is hier dan ook mee gezegd dat de PVV nooit gelooft in enige vorm van statistisch onderzoek, want dat doen we namelijk, met statistisch onderzoek, op allerlei terreinen, in de gezondheidszorg, in het geval van uhhh handel, overal doen we dat, ik bedoel je vergelijkt altijd groepen mensen met mensen want anders is het niet meer te doen.’’

Helder breekt in:

”Ja, dat vind ik nou…”

Maar Gesthuizen neemt het snel weer over:

”Gelooft mevrouw Helder uberhaupt niet in statistisch onderzoek?”

Een warrig moment. Maar Helder laat zich niet van de wijs brengen, en vervolgt:

”Ja, dat vind ik nou appels met koeien vergelijken en iets met de haren erbij trekken. Daar geef ik dus niet eens antwoord op, mevrouw devoorzitter.”

En zo ging het nog even verder. Aan het einde kan Sharon Gesthuizen haar frustratie niet langer verborgen houden:

”Ik vind het echt een kolderredenering, en ik vind het eigenlijk heel verdrietig dat ik op deze manier moet debatteren.”

Hoe het wel moet

Gesthuizen stopt hier haar hele redenering al in de vraag. Dat is als een stand-up comedian die de clou van zijn grap direct aan het begin vertelt. Wat Gesthuizen hier verzuimt is het maken van een duidelijke keuze: stel ik hier een vraag, of ga ik hier de werking en toepassing van statistiek uitleggen? Dat doet enorme afbreuk aan de retorische kracht van haar vraag. Die was veel sterker geweest als ze simpelweg had gezegd:

”Maar voorzitter, is hier dan ook mee gezegd dat de PVV nooit gelooft in enige vorm van statistisch onderzoek?”

Punt. Pauze.

‘Less is more’. Het mooie hiervan is: simpele vragen zijn vele malen makkelijker om te stellen: je hebt meer tijd om na te denken, meer tijd om adem te halen, meer tijd om je te concentreren op stemgebruik en lichaamshouding. Ook voor de neutrale toeschouwer zijn korte, simpele vragen ook beter te volgen; een goed gestelde vraag krijgt veel meer tijd om te landen. Dit terwijl korte simpele vragen ook nog eens een veel grotere kans hebben om in te slaan als een bom. Want iedereen snapt de vraag, en degene die moet antwoorden heeft ook nog eens minder bedenktijd.

Natuurlijk is de kans om een ontwijkend antwoord groot. Maar dan kun je gemakkelijk de vraag oppakken, en zeggen: ‘De reden dat ik de vraag stel is omdat….’ gevolgd door je redenering, en daarna eventueel: ‘Dus daarom nogmaals mijn vraag…’

De column:

Volledige tekst van de column:

Stelt u zich eens voor…

Uw organisatie krijgt een nieuwe ondernemingsraad en dus worden er verkiezingen georganiseerd. Er staat veel op het spel, want het gaat niet goed met uw bedrijf. Wekenlang wordt er campagne gevoerd. En in de aanloop naar de OR-verkiezingen wordt er zelfs een heus debat georganiseerd.

De kandidaten voor de ondernemingsraad voeren niet zelf het woord. Ze hebben allemaal een familielid meegenomen die namens hen het debat voert. De één laat zijn opa debatteren, want die is zo wijs en ervaren. Een ander zijn goedgebekte neef. En weer een andere kandidaat heeft voor het debat zijn favoriete oom naar voren geschoven, die zo grappig uit de hoek kan komen.

Het is een levendig debat vol oneliners en spitsvondigheden. De debatterende familieleden weten niets over uw organisatie, de marktomstandigheden of de dilemma’s waar uw ondernemingsraad voor gesteld wordt. Maar ze debatteren des te fanatieker over de meest uiteenlopende maatschappelijke onderwerpen: economie, veiligheid, immigratie…

Omdat er zoveel op het spel staat, heeft de organisator van het debat er een spetterende amusementsshow van gemaakt. De familieleden komen op als gladiatoren en er is fanfaremuziek. Om te voorkomen dat het debat te inhoudelijk wordt, moeten deelnemers in gemiddeld 17 seconden hun punt maken en worden ze regelmatig zelfs binnen vijf seconden afgekapt.

Om de sfeer te verhogen zijn al uw medewerkers uitgedost als voetbalsupporter. Elke afdeling heeft een eigen kleur shirt en mensen in het publiek worden aangemoedigd veel kabaal te maken elke keer als hun kandidaat aan het woord is – ongeacht wat er precies gezegd wordt.

Zoiets zou, anno nu, bij zo’n belangrijke verkiezing, toch ondenkbaar zijn?

Click here to view the embedded video.

Geen moment kwam de speech echt uit de verf. Dat kwam met name door de ongemakkelijke momenten die ontstonden rondom elk applaus. Ervaren sprekers weten hoe ze applaus kunnen regisseren, zodat mensen in de zaal weten wanneer ze moeten en kunnen applaudisseren. Jolande Sap deed dat niet. Daarom kreeg ze soms het applaus niet dat ze juist wél verwachtte. Andere keren kreeg ze het wel, maar niet spontaan.

Laten we de applausmomenten eens doornemen.

Applausmoment #1: “Krachtige, maatschappelijke coalities, zoals u hier vandaag ook aanwezig, die maken hét verschil!”

Wat vooral opvalt is de pijnlijke stilte tussen het laatste woord van Sap en het applaus van haar toehoorders. Sap laat zelf een stilte vallen en eist het applaus als het ware op. Hierdoor lijkt het applaus niet spontaan te zijn. En als het applaus eenmaal op gang komt, dan gaat ze er niet goed mee om. Zelfvoldaan kijkt ze al knikkend het publiek in.

Hoe kan dit beter? Sap had haar oneliner kunnen afsluiten met een claptrap, een formulering die bedoeld is om applaus op te wekken. Sap had bijvoorbeeld een drieslag kunnen gebruiken: ”Krachtige coalities, maatschappelijke coalities, mensen zoals u…die maken het verschil!” Dezelfde inhoud, iets anders geformuleerd maar een veel grotere kans op applaus. Als het met de juiste intonatie wordt uitgesproken zullen mensen applaudisseren voor het einde van deze oneliner.

Geen applaus: “De belangrijke vraag voor mij hier vandaag is hoe kunnen wij daar vanuit de politiek een bijdrage aan leveren?”

Pijnlijk. Slechts één persoon in deze grote zaal lijkt te applaudisseren. Dat ze geen breedgedragen applaus krijgt heeft drie oorzaken. Ten eerste komt dit te snel na het vorige applausmoment.  Slechts één zin sprak ze uit toen ze opnieuw pauzeerde voor applaus. Ten tweede creëert ze een afstand tot het publiek door te benadrukken hoe zij als politicus boven haar publiek staat. Zij zit in de politiek, moet oplossingen bieden voor problemen van burgers en wil daar nu applaus voor.

Maar zelfs met deze tekortkomingen, had het publiek waarschijnlijk nog steeds geapplaudisseerd als zij gebruik had gemaakt van een claptrap. Hoe kan het beter, gegeven de inhoud en de timing? “De belangrijke vraag voor mij hier vandaag is niet hoe de regering daar een bijdrage aan kan leveren, maar hoe wij als oppositie daar een bijdrage aan kunnen leveren!” Door het in de vorm van een contrast te gieten vergroot je de kans op applaus.

Applausmoment #2: “De uitdaging is nu om ervoor te zorgen dat VVD, CDA en PVV geen meerderheid gaan halen in de Eerste Kamer.”

Zowaar krijgt ze een spontaan applaus. Gezien de inhoud is dat ook niet verrassend, maar toch lijkt het dat wel te zijn voor Sap. In haar voordracht had ze dit veel meer moeten uitbuiten. Met intonatie en volume had ze naar een climax toe moeten werken. Zo zweept ze echt het publiek op.

Applausmoment #3: “Mark, here we come!”

Het applaus lijkt wederom niet spontaan. Je hoort het publiek eerst lachen, dan pas klappen. Ook hier geeft ze niet goed aan dat ze naar een applausmoment toewerkt. In dit geval had ze dat het beste kunnen doen door via een prikkelende aanloopzin haar oneliner aan te kondigen. Historische oneliners worden vaak voorafgegaan door zulke zinnen die zorgen dat het publiek goed op gaat letten. “And so my fellow Americans,” begon Kennedy, “ask not what your country can do for you — ask what you can do for your country.” Wat had Jolande Sap kunnen zeggen? Bijvoorbeeld: “Dames en heren, ik heb een boodschap voor Mark Rutte: (stilte) here … we … come!”

Applausmoment #4: “Dit kabinet houdt zich bezig met schijnoplossingen, symboliek en valse retoriek.”

Ook hier krijgt ze geen spontaan applaus en gooit ze zelfs haar handen – uit wanhoop? – in de lucht. Beduusd kijkt ze de zaal in. Aan haar formulering ligt het niet. Het is een drieslag waarmee ze applaus zou moeten krijgen. Het ligt hier aan de voordracht. Door kort te pauzeren tussen de drie elementen van de drieslag en de tekst daardoor ritmischer uit te spreken, had ze de kans op applaus vergroot. Als ze de laatste ook nog eens had uitgesproken met een luider stemvolume, was de kans nog groter. En als ze de eerste twee elementen van de drieslag had uitgesproken met een stijgende intonatie en de laatste met een duidelijk dalende intonatie, was applaus onafwendbaar geweest.

Applausmoment #5: “Dit kabinet laat mensen met de krapste beurs, de rekening betalen van deze crisis. Ook dat is onvoorstelbaar!”

Hier gaat het in eerste instantie goed. Geen claptrap maar toch applaus. Toch gaat het mis bij het in het ontvangst nemen van het applaus.  Nadat de zaal weer stil is, voegt ze toe: “Dat is onvoorstelbaar hardvochtig!” Ze had dat onnodige zinnetje beter weg kunnen laten. Het komt nu gek over.

Applausmoment #6: “Dit kabinet bezuinigt op cultuur en investeert niet in onderwijs. Dat is onvoorstelbaar. Onvoorstelbaar dom!”

Haar beste applausmoment tot nu toe. Het applaus komt nog voordat ze haar laatste woord heeft uitgesproken en is dus oprecht. (In het kader van kleine zaken, lik tijdens het applaus niet aan je vinger om de pagina om te slaan. Dat ziet er gek uit.)

Sap zou wel iets eerder haar speech kunnen hervatten. Zo wekt ze meer de indruk dat ze graag haar boodschap overbrengt in plaats van applaus krijgt. Sterker nog: door je toespraak sneller te hervatten, dwing je het publiek om eerder op te houden met applaudisseren. En als je dat een paar keer op rij doet, dan voelt het publiek een neiging opkomen om dat applaus toch een keer eruit te gooien. Met een goede climax aan het einde van je speech, zorg je ervoor dat het publiek op dat moment uit zijn dak gaat.

Applausmoment #7: “Dat is wat optimistische, progressieve politiek bindt: het geloof in vooruitgang.”

En ook hier komt het applaus slechts weifelend op gang omdat Sap zelf stopt met spreken. Deze oneliner zou ze sterker kunnen maken door niet in abstracte termen over de politiek te praten maar door meer te praten in termen van mensen: wij, zij, ik en jij. Dan kunnen mensen zich er beter in verplaatsen. Dus zo zou hij beter geformuleerd kunnen worden: “Wij staan voor optimistische, progressieve politiek. Wat ons bindt is dit: het geloof in vooruitgang!”

Applausmoment #8: “Laat ik hier daarom een oproep doen: laten we een einde maken aan het tijdperk van gemor en gemopper.”

Hier krijgt ze applaus maar verwacht ze het overduidelijk niet. En dat terwijl de afsluiting bijzonder krachtig is. Maar Sap is verrast door de reactie van het publiek. Inhoudelijk is dit een kreet die in deze zaal al snel applaus krijgt, het is een impliciet verwijt richting het rechtse kabinet. Maar goed, als hij dan toch onverwacht komt, dan doet Sap er goed aan om het vooral niet te laten merken.

Applausmoment #9: “Laten we een coalitie smeden van optimisten. Van mensen die ja zeggen in plaats van nee. Laten we werken…ja…laat ik mijn laatste zin uitspreken…ik moet nog wennen aan die mooi applausjes…ik moet zeggen dat doet heel erg goed. Laten we werken aan een groene, sociale en hoopvolle toekomst voor Nederland.”

Het publiek is in totale verwarring gebracht. Wanneer nou wel applaudisseren en wanneer niet? Niemand zag aankomen dat ze al op het einde is. Dat had ze beter moeten aangeven. Bijvoorbeeld door “ten slotte” te zegen voorafgaand aan haar eerste zin. Daarnaast: zinnetjes tussendoor zijn prima. Maar niet in de climax van een opzwepende speech, die moet juist knallen!

Alles lijkt erop dat hij morgen namens de PvdA de aanval inzet op de nieuwe premier Mark Rutte. Cohen zal Rutte confronteren met de uitspraken die hij in 2007 deed over de (on)wenselijkheid van een dubbele nationaliteit. Vanochtend publiceerde het AD een interview waarin Cohen aangeeft dat Rutte zijn excuses moet maken aan oud-staatssecretaris Nebahat Albayrak. Die verlengde de news cycle door aan het einde van de dag te beweren dat Rutte niet zijn excuses moest maken aan haar, maar aan een miljoen Nederlanders met een dubbel paspoort. Slim één-tweetje.

Het is niet zomaar een losse flodder. De Partij van de Arbeid lijkt in te zetten op een bredere strategie waarin de partij Mark Rutte wil neerzetten als iemand die “niet koersvast” is.

Dat sluit goed aan bij wat Karl Rove — voormalig topadviseur van George W. bush — al langer beweert over politieke aanvallen. Zijn filosofie: val je tegenstander niet aan op zijn zwakste, maar op zijn sterkste punt. Dat lijkt hier te gebeuren.

De VVD won de verkiezingen in 2010 mede vanwege haar consistentie. Onder leiding van Mark Rutte profileerde de VVD zich al sinds 2008 met dezelfde boodschap (analyse). Al tijdens de Algemene Beschouwingen dat jaar waarschuwde hij voor de gevolgen van de economische crisis en benadrukte hij dezelfde thema’s (terugdringen staatsschuld, hervormen sociale zekerheid, minder geld naar ontwikkelingssamenwerking). Het lijkt erop dat de Partij van de Arbeid ervoor heeft gekozen om Rutte júist op zijn (electoraal) sterke punt, zijn koersvastheid, aan te vallen.

Bijkomend voordeel is natuurlijk dat Cohen die koersvastheid sterk heeft, en zo mogelijk het sterkste punt van Rutte kan kapen. Een mogelijk risico is dat de Partij van de Arbeid die koersvastheid — zeker in de beeldvorming — juist mist.

Debat over de regeringsverklaring 2007

Genoeg over de strategie van de Partij van de Arbeid. Voor het verweer van Rutte lijkt het namelijk cruciaal om na te gaan wat hij precies heeft gezegd in 2007. Feit en fictie lopen op dat gebied wel eens door elkaar. Neem de volgende quote in de Volkskrant, die wordt toegewezen aan Rutte:

Het Nederlandse paspoort is niet zomaar een papiertje, het staat voor een nationaliteit, een natie waartoe je behoort en het klopt gewoon niet als je twee nationaliteiten hebt.

Dat lijkt een harde uitspraak. Maar wat was de context van deze uitspraak? Dat blijkt als we het transcript erbij pakken. Rutte reageerde met die uitspraak op CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel:

Ik roep nog even in herinnering wat uw eigen woordvoerder mevrouw Sterk erover gezegd heeft: Het Nederlandse paspoort is niet zomaar een papiertje, het staat voor een nationaliteit, een natie waartoe je behoort en het klopt gewoon niet als je twee nationaliteiten hebt. Dat zei mevrouw Sterk, lid van uw eigen fractie!

Rutte citeert hier dus Mirjam Sterk. Slordig en onzorgvuldig van de Volkskrant om dat niet te melden.

Bij het verweer van Rutte mag je aannemen dat hij zorgvuldig verwijst naar wat hij heeft gezegd. En dat andere Kamerleden hem zorgvuldig zullen citeren. Daarbij is belangrijk om de discussie in de juiste context te bezien, zo blijkt hierboven. Daarom hieronder de belangrijkste discussie over de dubbele nationaliteit, zoals vastgelegd in de handelingen:

De heer Rutte (VVD):

Ik vraag de regering om met concrete wetgeving dubbele nationaliteit te voorkomen, anders zal mijn fractie zelf initiatiefvoorstellen presenteren.

De heer Van Geel (CDA):

Waarom heeft de VVD dat verleden week niet gesteund toen de Rijkswet op het Nederlanderschap aan de orde was? Waarom hebt u daarmee niet ingestemd als eerste stap van goede regelgeving op dit terrein?

De heer Rutte (VVD):

U weet donders goed, ook uit de chaotische stemming aan het einde van de behandeling van dat wetsvoorstel, dat dit inmiddels een prak was geworden waar niemand iets meer mee kon. Dit vraagt nieuwe wetgeving om dit in een keer goed te organiseren.

De heer Van Geel (CDA):

Maar je kunt pas een volgende stap zetten als je een eerste stap gezet hebt. Dit was een wet die aangaf dat de dubbele nationaliteit uiteindelijk geen regel zou moeten zijn maar uitzondering. Er waren natuurlijk uitvoeringsproblemen, maar daarover is uitvoerig gediscussieerd. Als u ermee had ingestemd, zou er uiteindelijk een flinke stap zijn gezet in de regelgeving die dit zou terugdringen. Een start en met ons is best te discussiëren over een vervolg, maar waarom niet die eerste stap? Waarom hebt u niet die eerste stap gezet?

De heer Rutte (VVD):

Dat wetsvoorstel, mijnheer Van Geel, was onder andere door uw fractie kapot geamendeerd. Er was niets meer van over. Daarom vraag ik de regering om initiatieven te nemen om met wetgeving dubbele nationaliteit te voorkomen en anders gaan wij het zelf doen. Ik roep nog even in herinnering wat uw eigen woordvoerder mevrouw Sterk erover gezegd heeft: Het Nederlandse paspoort is niet zomaar een papiertje, het staat voor een nationaliteit, een natie waartoe je behoort en het klopt gewoon niet als je twee nationaliteiten hebt. Dat zei mevrouw Sterk, lid van uw eigen fractie!

De heer Van Geel (CDA):

Dat is geen antwoord op mijn vraag! Ik vraag waarom niet een eerste stap is gezet om de problematiek van dubbele nationaliteiten aan te pakken. U en ik weten dat er enkele uitvoeringsvragen lagen. Die hebben wij ook gesteld en daar hebben wij ook de aandacht voor gevraagd, maar uiteindelijk had dit wetsvoorstel een begin kunnen zijn. Dan hadden wij nog kunnen praten over een vervolg. Het is buitengewoon te betreuren dat u die kans toen hebt laten lopen!

De heer Rutte (VVD):

Mijnheer Van Geel, u weet donders goed dat van dat wetsvoorstel niets over was gebleven! Het was geen eerste stap, het was helemaal geen stap! Nu een vraag aan u. Wij stellen deze vraag aan de regering. Als die het niet wil, bent u dan bereid om ons te steunen bij initiatieven om dit nu voor eens en voor altijd goed te regelen?

De heer Van Geel (CDA):

Het wetsvoorstel ligt nog bij het kabinet en ik neem aan dat kabinet zich gehoord deze discussie zal beraden op het vervolg.

De heer Rutte (VVD):

U geeft dus geen antwoord op mijn vraag. Ik stel vast dat u het blijkbaar geen bezwaar vindt dat wij nog jaren te maken hebben met dubbele nationaliteiten. Dat is in strijd met wat uw woordvoerder hierover heeft gezegd. U kunt niet serieus menen dat het wetsvoorstel dat hier voorlag, na amendering een serieus antwoord is op dit probleem.

De heer Van Geel (CDA):

Met dat laatste ben ik het dus niet eens. Met dit voorstel wordt het psychologische signaal afgegeven dat wij willen dat dubbele nationaliteiten een uitzondering zijn. Dit politieke uitgangspunt hebben wij in het verleden uitgedragen en dat zullen wij ook in de toekomst doen.

De heer Rutte (VVD):

Ik ben niet op zoek naar een psychologisch effect, maar naar een daadwerkelijk effect. Ik wil in de praktijk dubbele nationaliteiten tegengaan. Ik vraag u mijn fractie te steunen bij de initiatieven die wij hiervoor zullen ontwikkelen.

De heer Van Geel (CDA):

U had vorige week gewoon voor het wetsvoorstel moeten stemmen.

De heer Wilders (PVV):

Ik zal hieraan in mijn eigen termijn nog wat meer woorden wijden, maar…

De heer Rutte (VVD):

Geheel onverwacht!

De heer Wilders (PVV):

… ik wil collega Rutte toch wijzen op wat mijn collega Fritsma hierover twee weken geleden heeft gezegd. Hij zei toen ongeveer hetzelfde als u, namelijk dat bewindslieden geen dubbele nationaliteit mogen hebben en niet beëdigd zouden moeten worden. Uw fractiegenoot Teeven riep in reactie daarop in de microfoon: discriminatie! Dat is toch wel een heel ander geluid dan het uwe. Ik ga er dan ook van uit dat u die uitroep terugneemt.
Wij hebben niets aan vrijblijvende betogen, want de Kamer is geen koffiekamer. In het parlement moeten zaken worden gedaan. U vindt het ook onwenselijk dat staatssecretaris Albayrak een tweede nationaliteit heeft. Als zij geen gehoor geeft aan uw oproep en haar Turkse nationaliteit niet inlevert, vindt u dan niet met mij dat zij niet in vak K behoort te zitten?

De heer Rutte (VVD):

In het debat met de heer Fritsma werd gesteld dat beëdiging niet mogelijk was. Daar ben ik het niet mee eens. Beëdiging is in mijn ogen wel mogelijk. Overigens hoor ik nog wel graag van de minister-president of hij als formateur gekeken heeft naar de relatie tussen dubbele nationaliteit en de Turkse grondwet. Ik twijfel niet aan de loyaliteit van deze vooraanstaande mensen. Daartoe bestaat geen enkele reden. Dat laat onverlet dat ik vind dat dubbele nationaliteiten in de toekomst onmogelijk moeten worden.
Ik heb uw uitspraken van de laatste weken goed gehoord. U hebt over de heer Aboutaleb gezegd dat hij maar staatssecretaris moet worden in Marokko. Dat is buitengewoon denigrerend. Deze bewindslieden zijn voorbeelden van zeer goed in Nederland geïntegreerde allochtonen. U zou trots op hen moeten zijn. Het is mij al met al buitengewoon tegengevallen hoe u als oud-VVD’er over hen hebt gesproken.

De heer Wilders (PVV):

Het is dan maar goed dat ik een oud-VVD’er ben. U zit er namelijk faliekant naast. Of mevrouw Albayrak en de heer Aboutaleb wel of niet goed geïntegreerd zijn, is namelijk helemaal niet het punt. Dit argument, dat ook de minister-president gebruikte, is totaal irrelevant. Natuurlijk zijn zij geïntegreerd. Het punt is dat zij een dubbele nationaliteit hebben en dat zij de schijn van belangenverstrengeling tegen zich hebben. Zij hebben immers de dubbele rechten en plichten van twee verschillende landen.
U roept mevrouw Albayrak op om haar Turkse nationaliteit op te geven en zegt dat het haar zou sieren als zij dat als voorbeeld voor andere Turkse mensen in Nederland alsnog zou doen. U bent geen knip voor de neus waard als u tot de orde van de dag overgaat wanneer zij dat niet doet.

De heer Rutte (VVD):

Deze beide bewindslieden houden zich aan de wet. Er is geen enkele reden om te twijfelen aan hun loyaliteit. Ik heb alleen maar gezegd dat het mevrouw Albayrak gesierd had als zij andere Turkse Nederlanders een signaal had gegeven door haar Turkse nationaliteit neer te leggen. Dat zij dat niet heeft gedaan, is geen reden om haar niet te benoemen in de functie van staatssecretaris. Dat heeft allemaal niets met elkaar te maken. Uw uitspraak over de heer Aboutaleb dat hij maar staatssecretaris moet worden in Marokko en uw algemene opmerkingen over islamitische bewindslieden hebben mij zeer gestoord. Het interesseert mij helemaal niets wat voor geloof iemand heeft. Ik ben alleen maar geïnteresseerd in de vraag of zij zich houden aan de wet, of zij meedoen in dit land, of zij hun kinderen hier opvoeden en of zij Nederlands spreken. Dat is bij deze bewindslieden allemaal het geval en dan is hun geloof niet langer interessant. Dat had u zelf overigens ook kunnen bedenken.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Ik ben het helemaal met u eens dat het gaat om de vraag of iemand de taal spreekt en welke hij of zij in onze maatschappij speelt. Maar waarom zeurt u dan zo over die dubbele nationaliteit?

De heer Rutte (VVD):

Ik doe dat, omdat het van groot belang is dat mensen die kiezen voor een ander land, ook echt kiezen voor de identiteit en de samenleving van dat land. Natuurlijk hoeven zij van mij geen boerenkool te gaan eten en sinterklaas te gaan vieren, maar ook voor hun kinderen en kleinkinderen is het van belang dat zij het signaal afgeven dat zij voor de volle honderd procent hebben gekozen voor die nieuwe samenleving. Die keuze is een fundamenteel punt in iemands leven en dat punt mag wat mij betreft worden gemarkeerd. Desnoods moet het wettelijk afgedwongen kunnen worden.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Prachtig, maar volgens mij kies je met het aanvragen van een paspoort voor een land. Daarmee geef je uitdrukking aan de wens stemgerechtigd en actief te zijn. Ik snap niet dat dat gepaard moet gaan met deloyaliteit en met het afstand nemen van je geboortegrond en de plek waar je ouders wonen. Waarom eist u, zo onliberaal, van mensen dat een positieve keuze voor een land gepaard gaat met afscheid van iets wat mensen ook lief is en ook bindt?

De heer Rutte (VVD):

Dat vraag ik natuurlijk niet. Ik kan niemand zijn herinneringen en tradities afpakken. Dat wil ik ook niet. Ik wil echter wel dat mensen markeren dat zij kiezen voor een nieuwe samenleving met de regels en de wetten die daar gelden zodat er geen onduidelijkheid over kan bestaan bij welke samenleving zij zich hebben aangesloten. Wij verschillen daarover van mening, maar ik vind dat van belang. Wij hebben jarenlang te maken gehad met dat vreselijke cultuurrelativisme. Voor iedereen die hier naartoe kwam, gold: wat leuk dat je er bent en doe vooral waar je zin in hebt. Ook uw partij heeft zich daaraan bezondigd. Ik heb daar niets mee. Ik vind het van belang dat een samenleving het signaal geeft aan mensen die er naartoe komen dat, als zij er legaal verblijven, zij welkom zijn zolang zij gewoon meedoen en onderdeel zijn van het land. Zij moeten dan ook voor dat land kiezen. Een paspoort hoort daar gewoon bij. Dat is een onderschrijving van het feit dat die keuze definitief wordt gemaakt.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Ik roep even de herinnering op dat in al die vreselijke jaren van cultuurrelativisme de VVD de ene na de andere staatssecretaris en minister van integratie leverde. De VVD regeerde. Ik vind dat u een weinig overtuigend verhaal heeft. U wilt het sociaalliberale deel van uw partij behagen met een positief integratieverhaal maar u bent zo bang voor de hete adem van de heer Wilders in uw nek dat u daar niet genoeg aan hebt. U slaat dus ook wat harde taal uit zonder duidelijk te maken waarom mensen met een dubbele nationaliteit niet zouden kiezen voor de Nederlandse samenleving. Wij willen toch een internationale samenleving waarin mensen kunnen reizen en de economie internationaliseert? Waarom is er dan die angst voor meer loyaliteiten? Waarom bent u daar zo bang voor? Het is zo weinig liberaal.

De heer Rutte (VVD):

Het zegt meer over u dan over mij dat u denkt dat een principiële stellingname van mijn partij op dit punt wordt ingegeven door electorale motieven. Blijkbaar gaat dat in uw partij zo maar in mijn partij is dat niet het geval.

De heer Pechtold (D66):

Nou, electorale motieven. Ik zag u net naar uw binnenzak grijpen om uw paspoort te pakken, maar u vond het niet.

De heer Rutte (VVD):

Ik ben vandaag met mijn eigen auto en heb mijn rijbewijs boven liggen. Het ligt wel in dit gebouw.

De heer Pechtold (D66):

Als u hier nu getuige zou zijn van een misdaad dan hebt u wel mooi een probleem. En wij zitten ertegenaan. Ik vind toch dat er van twee walletjes wordt gegeten. Aan de ene kant klinkt een liberaal geluid en aan de andere kant wordt die idiote oproep aan mevrouw Albayrak gedaan. Dat is toch raar? Waarom legt de VVD, die kennelijk de vleugels van de harde Verdonk enerzijds en de heer Teeven anderzijds, die overigens nu achter in het strafbankje zit, wil bedienen, die twee verhalen naast elkaar? Waarom kiest u niet voor het echte liberale geluid? Waarom zou dit namelijk voor bewindslieden gelden? Hebben in het verleden misschien VVD-Kamerleden, die toch ook een eed afleggen en volksvertegenwoordiger zijn, hetzelfde probleem gehad? Had het hen ook niet gesierd? Ik hoor graag waarom bewindslieden, onder het huidige gesternte van de heer Wilders, hun andere nationaliteit hadden moeten opgeven? Of bent u bereid om het liberale geluid met de fractie van D66 altijd boven al te laten gaan?

De heer Rutte (VVD):

In Nederland zijn wij al jaren bezig met het vraagstuk van de integratie. Hoe zorg je ervoor dat mensen die hier legaal verblijven en uit andere culturen afkomstig zijn een plek in de samenleving krijgen en meedoen? Ik vind dat van groot belang. Wij hebben iedereen verschrikkelijk hard nodig. Het kan mij eerlijk gezegd helemaal niets schelen welk geloof iemand heeft, zolang hij zich houdt aan de regels, een baan heeft, de taal spreekt en zijn kinderen gewoon hier naar school laat gaan. Daar hoort bij dat een samenleving signalen afgeeft zodat mensen bekend zijn met de traditie. Mogelijk gaat het daarbij om zaken die in Nederland anders zijn dan in het land waar zij vandaan komen. Dat is vreselijk wezenlijk. Ik noem als voorbeeld onze traditie van de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst en andere grondrechtelijke vrijheden. Daar hoort ook bij dat tegen mensen wordt gezegd: als je de Nederlandse nationaliteit aanneemt, dan moet dat een echte keuze zijn. Het is van belang om dat als Kamer uit te spreken in wetgeving.

De heer Pechtold (D66):

Boter bij de vis. Zegt u nu, als leider van de VVD-fractie, dat het alle vertegenwoordigers van Turkse nationaliteit in raden en staten, waaronder met terugwerkende kracht mevrouw Örgü, had gesierd als zij nationaliteit en paspoort hadden ingeleverd? Zegt u dat met terugwerkende kracht tegen mevrouw Örgü en zegt u dat ook in de toekomst tegen al uw vertegenwoordigers in parlementen, raden, staten, op wethoudersposities, et cetera? Dat wil ik nu van u weten, want alleen op één bewindspersoon spelen, is gemakkelijk. Zeg het dan nu ook als leider van uw partij.

De heer Rutte (VVD):

Ik wijs de heer Pechtold erop dat het grondwettelijk zo is dat nationaliteit in het geval van gemeenteraden niet uitmaakt. Dat is gewoon zo geregeld in het Europese recht. Dat komt omdat allochtonen in Nederland actief en passief stemrecht verkrijgen als zij hier vijf jaar verblijven. Ik wijs de oud-minister voor Bestuurlijke Vernieuwing die onder andere de Grondwet in beheer had, hier even op. Het gaat om de staten en om het nationale parlement. Ik vind dat je in de wet moet regelen dat mensen één nationaliteit hebben. Nu mevrouw Albayrak deze belangrijke functie gaat bekleden en verantwoordelijk wordt voor het immigratiebeleid in Nederland, vind ik dat zij een signaal had kunnen afgeven door haar Turkse nationaliteit neer te leggen. Dat is ook wat ik hier vanmiddag betoog.

De heer Pechtold (D66):

Ik vind dat de heer Rutte als liberaal het verkeerde signaal afgeeft. Hij geeft een verkeerd signaal af naar miljoenen mensen die proberen om hier een bestaan op te bouwen en nu weer in het verdomhoekje worden gezet omdat zij iets anders moeten doen dan wij. Als u nu tegen mevrouw Örgü zegt dat zij dit had moeten doen, bent u consequent. U zegt het echter tegen een ander. Probeer ook niet te zeggen dat de gemeenteraad een andere vorm van vertegenwoordiging is dan wat wij hier doen, want het is exact hetzelfde. U eet van twee walletjes. U probeert twee stromingen in uw partij overeind te houden en dat siert u niet.

De heer Rutte (VVD):

Als u die partij nu aan mij overlaat, dan kunnen wij hier gewoon een debat voeren over de vraag hoe wij omgaan met het integratiebeleid. U probeert er nu politiek mee te bedrijven. Dat mag allemaal, maar het gaat wel om een serieuze zaak. Het gaat er namelijk om hoe wij hier in Nederland organiseren dat mensen die hier naar toe zijn gekomen, ook daadwerkelijk een keuze maken voor de nieuwe samenleving. Daar gaat het om. Gezien de vrijzinnige traditie van uw partij verbaast het mij eigenlijk dat ik u niet aan mijn zijde vindt op dit punt.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

Ik wil toch nog even mijn waarde collega Pechtold bijvallen. U vraagt mevrouw Albayrak het goede voorbeeld te geven. Doet u dat zelf dan ook. Geef zelf als partijleider het goede voorbeeld. Vraag aan uw eigen mensen ook wat u van haar vraagt.

De heer Rutte (VVD):

Natuurlijk. Als wij als VVD uitspreken dat wij vinden dat je naar één nationaliteit toe moet, dan geldt dat natuurlijk voor iedereen. Maar niet voor mensen in gemeenteraden, want dat is grondwettelijk anders geregeld. Het geldt uiteraard wel voor staten en de Tweede Kamer. Ik wijs op mevrouw Albayrak omdat zij deze belangrijke functie gaat bekleden en in het kader van het debat over integratie in Nederland een signaal had kunnen afgeven door te zeggen “ik kies nu voor de Nederlandse nationaliteit”. Daarom vraag ik aandacht voor dat onderwerp.

De voorzitter:

Ik hoor geen nieuwe argumenten. Mevrouw Halsema mag nog een laatste keer reageren.

Mevrouw Halsema (GroenLinks):

U vlucht in formalisme. Het dubbele paspoort van mevrouw Albayrak valt ook binnen de wet. Dat mag gewoon. Het is dus geen enkel argument dat het in raden anders georganiseerd zou zijn. Het gaat erom dat u niet van uw eigen VVD’ers durft te vragen, wat u wel eist van een PvdA-staatssecretaris. Dat is een gebrek aan moed.

De heer Rutte (VVD):

Ik zeg u net dat ik dat wél durf te vragen. Nu is echter de benoeming van een nieuwe staatssecretaris voor immigratiezaken aan de orde die hiermee een signaal had kunnen afgeven. Natuurlijk durf ik dat aan mijn eigen partijgenoten te vragen. Dat doen wij vanzelfsprekend ook.
Ik had op dit punt nog een vraag aan de minister-president in zijn rol als formateur. Is er bij het informeren ook gekeken naar de mogelijke consequenties van een dubbele nationaliteit van bewindslieden? Zo legt de Turkse grondwet wel degelijk verplichtingen en beperkingen op aan Turkse staatsburgers. Ik hoor graag tot welke conclusies de minister-president tijdens de formatieperiode is gekomen.

De volledige handelingen staan hier.

“The challenge for the Tea Party movement is to identify specifically: What would you do? It’s not enough to say ‘get control of spending.’ I think its important for you to say, ‘I’m willing to cut veterans’ benefits,’ or ‘I’m willing to cut Medicare or Social Security,’ or ‘I’m willing to see taxes go up.’ ”

Een succesvolle strategie? Obama maakt het de Tea Party beweging in ieder geval moeilijk door deze impopulaire suggesties te doen. Het uitdagen van een opponent op de manier zoals Obama dit nu doet, levert in ieder geval twee voordelen op:

Een: de Tea Party beweging zal zich moeten distantiëren van de suggesties die Obama doet. Door uit te moeten leggen dat de Tea Party beweging niet wil bezuinigen op toelagen voor oud-militairen, pensioenen of de ziekteverzekering voor ouderen, blijven die suggesties onbedoeld toch een beetje aan de Tea Party beweging hangen. Dit is in feite het trucje die de Amerikaanse linguïst George Lakoff de Democraten heeft geleerd met zijn beroemde boekje Don’t think of a elephant. De Republikeinen zijn in Amerika tradioneel sterk in het framen van debatten waardoor de Democraten vaak gedwongen werden om heel defensief uit te leggen waar ze niet voor stonden. Lakoff leerde Democraten hoe zij precies dezelfde technieken konden gebruiken om de Republikeinen in het nauw te drijven. Dit is precies wat Obama doet door gevoelige suggesties te doen zoals bezuinigen op oud-militairen.

Twee: de Tea Party beweging claimt in feite dat er pijnloos bezuinigd kan worden zonder dat het burgers raakt. Maar niet-controversele en pijnloze bezuinigsmaatregelen zijn schaars. Zeker als het om honderden miljarden euro’s gaat. De Tea Party beweging zal zich waarschijnlijk wel kunnen distantiëren van de meest impopulaire maatregelen die Obama doet, maar terreinwinst in de strijd met de Tea Party beweging levert het waarschijnlijk wel op. Hoe concreter bezuinigingsplannen worden, hoe gemakkelijker het is om gaten te schieten. En als de Tea Party beweging de vraag van Obama wil ontwijken? Dan zal Obama deze vraag nog veel vaak gaan herhalen.

Niets te verliezen

Hoe gaat de linkse oppositie zich straks tot dit nieuwe meerderheidscoalitie met minderheidskabinet verhouden? Of misschien is de betere vraag eigenlijk: wat zou slim zijn om te doen? Die vraag moeten partijen de komende dagen gaan beantwoorden. Voorlopig zit de schrik bij de linkse oppositie – en ook bij diverse media – er goed in. Reden om niet erg optimistisch te zijn. PvdA, Groenlinks en D66 hebben de laatste jaren niet uitgeblonken in het maken van strategische keuzes, of het vinden van een overtuigend antwoord op Wilders. Ook nu weer vind ik het opvallend met hoeveel angst, of milder geformuleerd, bezorgdheid, er vanuit de linkse oppositie gekeken wordt naar de bewegingsvrijheid die Geert Wilders zal opeisen in de te vormen meerderheidscoalitie. Die houding komt er simpelweg op neer dat men wel heel gemakkelijk veronderstelt dat Wilders alles straks kan zeggen zonder consequenties. Dat Wilders de VVD en het CDA aan een lijntje heeft. De idee – kortom – dat Wilders met deze samenwerking niets te verliezen heeft.

Dat is natuurlijk onzin. De PVV is straks met veel meer dan alleen een geschreven gedoogsteun-akkoord aan VVD en CDA verbonden. Rutte en Verhagen hebben hun nek uitgestoken om de PVV salonfahig te verklaren en om zaken met Wilders te doen. Ze hebben hun uiterste best moeten doen om hun achterban koest te houden. Daar verwachten ze natuurlijk iets voor terug. Een Wilders die zijn hand overspeelt door te veel te eisen of de coalitie vroegtijdig te laten sneuvelen, zal daar een hoge prijs voor betalen. Misschien dat hij nog eenmaal de rol van politieke outsider zal kunnen spelen. Wellicht dat hij bij (eventueel vervroegde) verkiezingen nog eenmaal een electoraat succes kan boeken. Maar een Wilders die in deze samenwerking zijn hand overspeelt, staat daarna politiek geïsoleerder dan ooit.

Een fatalistisch “I told you so”

Daarin zit ook precies de crux van deze situatie. In weerwil van de populaire opinie geloof ik niet dat deze situatie voor Geert Wilders perfect is. Wilders krijgt een historische kans die hij maar beter niet kan verknallen. Met de legendarische koning Midas liep het slecht af omdat hij vergat om een stap vooruit te denken. Maar Wilders is geen koning Midas. Wilders heeft alleen de reputatie dat alles wat hij aanraakt, verandert in goud. En de ironie wil dat het vaak de linkse oppositie is die Wilders deze comfortabele reputatie bezorgt – en dat is omdat zijdegenen zijn die vergeten om een stap vooruit te denken.

De positie die men nu inneemt ten opzichte van deze meerderheidscoalitie wordt cruciaal voor de komende jaren. Omarmt de linkse oppositie de fatalistische geest die nu boven Nederland waart, dan is het de linkse oppositie die Wilders ook in de toekomst, ergens tussen nu en vier jaar, groter maakt dan dat hij werkelijk is. Aanhoudende linkse paniek over thema’s als de rechtsstaat en de vrije rol van Wilders, bevestigen bij het electoraat alleen maar dat Wilders een politicus is die zijn doelen verwezenlijkt, en dat alles wat hij aanraakt, verandert in goud.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

“If you won’t use any football stories, I won’t tell any of my warm and humorous stories about chloroflourocarbon abatement.”Al Gore | 1996

In het vice-presidentiële debat stond Al Gore tegenover oud football-speler Jack Kemp. Hij praatte graag over zijn verleden als sportman. Het contrast tussen de veel stijvere Democraat Gore was een zorg voor de Democraten. Met een oneliner aan het begin van het debat neemt hij die zorg weg. Het onhandige antwoord van Kemp maakt nog eens duidelijk wat voor een meesterzet dit was: “I can’t even pronounce it.”

Click here to view the embedded video.

Welke staan niet op de lijst maar hadden er zeker bij moeten staan? Vul ze hieronder aan!

Bommetje droppen

Natuurlijk: het was een opmerkelijk optreden. Hero Brinkman moet eigenhandig het initiatief hebben genomen om bij Paul & Witteman zijn bommetje te droppen, en dat is voor iedere redactie een geschenk uit de hemel. Natuurlijk moet Hero Brinkman zijn opties vooraf hebben gewogen en gedacht hebben: als ik er met Geert niet direct uitkom, wat kan ik dan nog meer doen om dit belangrijke onderwerp op de kaart te zetten? Een podium vinden om je betoog dan eens publiekelijk af te steken, is dan best een goeie. Dat lijkt verdacht veel op een machtsstrijd, of op muiterij.

Of..wacht eens even. Wanneer we aannemen dat iedere vorm van discussie en/of meningsverschil uitgelegd kan worden als een machtsstrijd, dan is dit zeker een machtsstrijd. Maar de gretigheid waarmee de media vandaag berichten over de discussie die Hero Brinkman aanzwengelt als zijnde het verhaal over een opstand tegen Grote Leider Geert, zegt meer over deze media zelf dan over de persoonlijke verhoudingen tussen Brinkman en Wilders.

Begrip voor standpunt

Wilders zelf heeft in een reactie gezegd dat hij begrip heeft voor Brinkman’s standpunt, maar te willen wachten met aandacht voor het thema tot na de verkiezingen. Wilders heeft zelfs erkend dat Brinkman wel een punt heeft, omdat er voordelen kleven aan het democratiseren van de partij; net zoals er volgens Wilders ook nadelen aan kleven.

Toch kan het er bij journalisten niet in dat die officiële reactie van Wilders ook daadwerkelijk de persoonlijke verhoudingen reflecteert. De respectabele analyses van verschillende media zijn opvallend eensgezind: Wilders probeert hier gewoon te boel te sussen, en Wilders moet ook wel want hij kan geen kant op. Ze smullen bij de gedachte dat Brinkman Wilders hier een hak heeft gezet, en dat Wilders elke toekomstige gelegenheid zal aangrijpen om deze dissident te lozen.

Zelf zag ik gisteravond wat anders. Voor degenen die het gemist hebben:

Click here to view the embedded video.

Wat we zien is een Brinkman die betrokken en oprecht uiteenzet dat er verschillen van inzicht zijn binnen de fractie. We zien een Brinkman die uitlegt dat hij en Wilders het niet fundamenteel oneens zijn over de koers van de partij. We zien een Brinkman die benadrukt dat zijn optreden niet bedoeld is als een poging om aan het gezag van Wilders als partijleider te tornen. In tegendeel: we zien een Brinkman die kritisch reflecteert op de redenen om versneld te democratiseren, of daar langer mee te wachten zoals Geert Wilders wil.

Oprechte televisie

Het was oprechte en interessante televisie die ik als stemgerechtigde kiezer kon waarderen. Brinkman liet zien dat hij zijn ambt als volksvertegenwoordiger vervult op een manier zoals het ooit bedoeld is: als een vrij en onafhankelijk man. Wilders liet vandaag zien dat hij een politiek leider is die weet hoe je op een volwassen manier met zo’n optreden om moet gaan.

De media verkiezen het om verslag te doen van Brinkmans optreden als een vorm van muiterij. Deze verslaggeving laat niet een gebrekkig democratisch gehalte van de PVV zien. In plaats daarvan legt het de tekortkomingen van die media bloot om volwassen democratisch debat te faciliteren.

Vanavond zit ik in EenVandaag (18.15, Nederland 1) om het debat voor te beschouwen. Wie het debat zelf wil zien, kan in Nederland afstemmen op Sky News of BBC World News, beide zenders zijn in Nederland via de kabel te ontvangen. Ook zijn er verschillende livestreams van het debat. Vorige keer merkte wij dat de officiële streams wegens grote interesse het halverwege begaven. Daarom raden wij aan om het debat via de livestream van de Amerikaanse zender C-SPAN3 te bekijken. Het debat begint om 21.00 (Nederlandse tijd) en duurt anderhalf uur.

Aanmoeding

Ik stel voor om niet veel woorden aan de eerste vraag vuil te maken. De jongeren van Lijst 0 doen dit omdat ze ertoe worden aangemoedigd. Allereerst natuurlijk door het format van Lijst 0 zelf. De basispremisse is namelijk dat men in de politiek niet weet wat er onder jongeren leeft, en dat jongeren niet worden gehoord in de politiek. Natuurlijk staat hier tegenover dat deze jongeren niet weten wat er leeft in de politiek, en dat de politiek niet gehoord wordt door deze jongeren. Maar de verantwoordelijkheid hiervoor moet toch primair worden gezocht bij de politiek zelf. Met juryleden als Jort Kelder, Rob Oudkerk en Willie Wartaal heeft BNN zwaargewichten gerekruteerd die meer dan bereid zijn om die boodschap uit te dragen en van nieuw zuurstof te voorzien.

Maar de oorzaken van dit extraverte gedrag en dit excessieve gebruik van attributen liggen natuurlijk dieper. Soms wordt door sociologen en psychologen weleens melding gemaakt van (vermeende?) maatschappelijke trends zoals de sociale stigmatisering van introvert gedrag in moderne westerse cultuur. Ook de narcistische persoonlijkheid zou aan een opmars bezig zijn. Zulk gepraat klinkt erg vaag in de oren? Lees er eens wat over. Onder aan de streep is het gebruik van al dat speelgoed natuurlijk niet alleen een indicator van toegenomen creativiteit, lef en zelfbewustzijn van al deze jonge aspirant-politici. Programma’s zoals Lijst 0 cultiveren ook het belang van uitstraling en charisma, en de overtuiging dat het absoluut noodzakelijk is om HEEL ERG OP TE VALLEN teneinde je boodschap over het voetlicht te brengen. En soms, in een cynische bui, wil ik dat weleens uitleggen als een uiting van diepe onzekerheid. Wat maakt dat een heel sterke boodschap zoveel toeters en bellen nodig heeft? Zou een heel sterke boodschap niet vroeg of laat, door iets of iemand, op waarde worden geschat en worden opgepikt?

Aandacht!

Een antwoord op die vraag kan zijn: daar hebben we geen tijd voor, we willen dat onze boodschap direct impact heeft! Toen Al Gore voor zijn filmdocu An Inconvienent Truth een magazijnlift instapte om ons een grafiekje over klimaatverandering te laten zien, maakte dat Heel Veel Indruk. Abstracte cijfers moeten tot leven komen, nietwaar, en wanneer verandering dringend gewenst is, is het geoorloofd om alle retorische registers open te trekken. Vormen van overdrijving en aandachttrekkerij dienen dan een hoger doel, namelijk het Wakker Schudden van een Slaperig Publiek!

Dus we zijn continu slaperig met z’n allen?

Dat lijkt in ieder geval een populaire diagnose, als je afgaat op de middelen die tegenwoordig worden ingezet om een willekeurig publiek te overtuigen. De gereedschapskist om mensen te overtuigen heeft immers drie categorieën: argumenten, attributen en…WATTage. Tenminste, als we de Amerikaanse overtuigexpert Steven Booth-Butterfield mogen geloven. WATTage is een leuk concept en deze Booth-Butterfield definieert het als volgt:

WATTage is receiver willingness and ability to think.  High WATT processors search for Arguments and elaborate on them with that “conversation in your head.”  Low WATT processors love Cues and follow obvious indicators for change.

WATTage is dus de meest interessante categorie, omdat de inschatting van de WATTage van de ontvanger bepalend is voor de afstemming van jouw boodschap. Is de WATTage laag, dan kun je je het niet permitteren om je boodschap heel moeilijk of ingewikkeld te maken, want je publiek zou toch wel afhaken. Is de WATTage hoog, dan kun je het je permitteren om lekker breedsprakig en met het gebruik van de nodige vakkennis je publiek te lijf te gaan. Het is dan zelfs geoorloofd om argumenten te geven, met bewijs, feiten, redeneringen en voorbeelden. Als u deze blog met méér dan 500 woorden inclusief moeilijk woordgebruik nog steeds aan het lezen bent, heeft u een buitengewoon hoge WATTage.

Afgeleid?

Het is dan ook treurig dat vaak verondersteld wordt dat mensen tegenwoordig überhaupt geen hoge WATTage (anders gezegd: vermogen en bereidheid om na te denken) meer hebben. Dit is enorm zichtbaar in het onderwijs, waar pedagogen en docenten steeds meer in toevlucht zoeken in communicatietechnieken in plaats van in verdieping en versteviging van vakkennis om zo hun autoriteit in het klaslokaal te behouden. Maar het is ook zichtbaar bij een programma als Lijst 0 waar aspirant lijsttrekkers in een keurslijf gedwongen worden van een 2-minute pitch waarin ze geacht worden om hun Vernieuwende Visie op Nederland te presenteren. Voortbouwend op die veronderstelling dat de WATTage van jongeren heel laag is, is bovendien het leugenachtige denkbeeld ontstaan dat een lage WATTage geen probleem hoeft te zijn zolang we complexe informatie maar versimpeld kunnen weergeven. Dit hoeft namelijk de impact van de boodschap niet te schaden. Dit noemt Booth-Butterfield de perifere overtuigroute:

The Peripheral Route is a low WATT processor following Cues.

The Central Route is a high WATT processor thinking about Arguments.

Het is duidelijk welke route vaak gevolgd wordt in allerlei alledaagse overtuigpogingen, nietwaar? Nu is er natuurlijk helemaal niets mis met de perifere overtuigroute (die volstaat voor het verkopen van jouw merk tandpasta) maar het wordt moeilijker voor wie aspiraties heeft om de wereld te verbeteren. Booth-Butterfield zegt hierover de volgende, verstandige woorden:

Central Route persuasion produces change that last longer, resists counterattacks, and predicts future behavior.  Peripheral Route persuasion doesn’t, but can produce the same amount or more of immediate change as the Central Route.

Klinkt logisch, hè? Het betekent simpelweg dat een goed onderbouwd, doorwrocht hoogcollege van anderhalf uur nooit vervangen kan worden door een speech van vijf minuten. Of dat een stevig onderbouwd opiniestuk van 2000 woorden zich niet zomaar laat reduceren tot 500 woorden, ook niet wanneer dat stuk heel goed is geschreven. Het betekent ook dat documentaires waarin steeds de overtreffende trap qua schokkende beelden wordt gebruikt, op een gegeven moment hun kracht verliezen. En hier komt de echte aap uit de mouw. Veel professionals die zich op de een of andere manier bezighouden met overtuigen – politici, marketeers, columnisten, journalisten, managers, communicatiedeskundigen, wetenschappers, docenten, pedagogen enzovoort – hebben de hoop opgegeven om via de centrale overtuigroute, waarvoor een hoge WATTage noodzakelijk is, hun doelen te bereiken. En vroeg of laat wordt de verwachting natuurlijk ook werkelijkheid: mensen, jongeren met name, moeten een hoog WATTage natuurlijk ook gewoon ontwikkelen.

Tot slot: ‘change we can believe in?’

De veronderstelde lage WATTage van moderne burgers is een merkwaardige paradox in een tijd waarin het aantal hoger opgeleiden groter is dan ooit en de politiek steeds praat over een kenniseconomie. Ondertussen worden er aan de lopende band concessies gedaan niet alleen aan hoe we een publiek informatie voorschotelen (de ‘vorm’), maar ook aan wat we een publiek precies vertellen (de ‘inhoud’). Het is inderdaad een belediging voor veel intellect, en een heilloze route voor wie de wereld wil veranderen.