Het wereldkampioenschap debatteren wordt dit jaar gehouden in Qatar. Daar streden 57 teams om de wereldtitel. Morgen weten we wie de nieuwe wereldkampioen is als Engeland het in de finale opneemt tegen Canada.

Het Nederlandse resultaat is een unicum: nooit eerder eindigde een Nederlands team bij de eerste tien. Het past in een duidelijk stijgende lijn. In 2008 werden voor het eerst de achtste finales gehaald met een zestiende plaats en in 2009 haalde Nederland een vijftiende plaats. Dit jaar eindigde Nederland bovendien als beste team in de categorie ‘English as a Foreign Language’.

Coach Rooj Darweesh van het team is verguld: “De tiende plaats is een geweldige prestatie van het Nederlandse team. We zijn boven veel teams geëindigd met Engels als moedertaal.” Als reden voor het succes verklaart Darweesh dat er meer en intensiever getraind wordt met behulp van (professionele) begeleiding. Zo hebben onder andere Jeroen Heun, Abo Al Jaberi en Eric Stam, allen verbonden aan Debatrix, het Nederlandse team geholpen bij de voorbereiding op het toernooi.

Een voorbeeld. In een debat over martelen van terroristen verdedigen de voorstanders dat martelen gerechtvaardigd is als verhoormethode. Want: hiermee kunnen aanslagen worden voorkomen en duizenden mensenlevens worden gered. De voorstanders stellen dat hier een afweging gemaakt moet kunnen worden tussen de lichamelijke integriteit van de terrorist aan de ene kant en het collectieve belang van veiligheid aan de andere kant. Filosofen noemen dat een utilitaire manier van redeneren: het morele gehalte van een handeling (hier: martelen) hangt af van het algemeen nut.

Dan geven de voorstanders een heel beperkte definitie van martelen: ze willen alleen ‘waterboarding’ en slaapdeprivatie toestaan. Dat zouden namelijk betrekkelijk ‘milde’ en ‘humane’ vormen van martelen zijn.

Tegenstanders kunnen hier op verschillende manieren op reageren. Veel mensen zullen direct de aanval kiezen en uitleggen waarom er niet zoiets bestaat als ‘mild’ of ‘humaan’ martelen. Maar overweeg eens om de voorstanders uit de tent te lokken met de volgende vraag:

Waarom zouden jullie bij voorbaat effectievere martelmethoden uitsluiten?

Hoe werkt deze vraag?

Door als tegenstander niet direct in de aanval te gaan maar juist even met het voorstel van de voorstanders ’mee te denken’, dwing je de voorstanders om heel specifiek in te gaan op hun definitie van martelen als ‘waterboarden’ en slaapdeprivatie. Dat betekent dat ze hun filosofische rechtvaardiging voor martelen enorm moeten uitbreiden en concreter moeten maken. En het betekent dat ze moeten uitleggen dat ‘waterboarden’ en slaapdeprivatie – van alle denkbare marteltechnieken – heel effectief is om betrouwbare informatie aan terroristen te ontlokken.

Als tegenstander profiteer je hier later in het debat van door gaten te schieten in de aanvullende argumentatie waarmee de voorstanders moeten komen. Als martelen namelijk ‘werkt’ (dat wil zeggen: helpt om aanslagen te voorkomen en mensenlevens te redden) dan is het moeilijk om in te zien waarom het afsnijden van een pink niet zou mogen, of het toedienen van elektrische schokken, aandraaien van duimen of gewoon geselen. Genoeg inspiratie.

De argumentatie van de voorstanders lijkt dan opeens  hypocriet, of toch tenminste minder overtuigend. Want waarom zou het in de ogen van de voorstanders een probleem zijn als martelen blijvend lichamelijk letsel oplevert? Stel dat ‘minder humane’ martelmethoden net even iets effectiever blijken te zijn, dan kunnen hiermee wel meer mensenlevens worden gered.

Kortom: door als tegenstander soms even ‘mee te denken’ met voorstanders in een debat kun je gemakkelijk de interne logica van hun verhaal ontwrichten. Daarna is de weg vrij om vol in te aanval te gaan.

Het Europees Kampioenschap wordt van 11 tot 16 juli 2010 georganiseerd door de Amsterdamse debatvereniging ASDV Bonaparte in samenwerking met de Vrije Universiteit. Een half jaar geleden stelde Amsterdam zich officieel kandidaat. Lang zag het er naar uit dat Antalya een geduchte tegenkandidaat zou zijn voor Amsterdam, maar na het bestuderen van het veelbelovende Amsterdamse ‘bid’ gaven de Turken zich een week voor de officiële stemming gewonnen.

Naar verwachting zullen ongeveer 200 teams uit heel Europa deelnemen aan het kampioenschap.

Mijn felicitaties aan iedereen die zich heeft ingezet om dit mogelijk te maken!

Hierbij de halve finale:

Dankzij flinke promotie van mede-organisator NRC Handelsblad was de zaal goed gevuld. Het meest opmerkelijke debat (beelden) van de avond was ongetwijfeld de halve finale tussen De Rouwe en Kamerlid Arend Jan Boekestijn (VVD). Stelling: Nederland moet België de helpende hand toesteken. De Rouwe moest voor de stelling pleiten, Boekestijn tegen.

Het debat mondde al snel uit in een clash van debatstijlen. De Rouwe – die overduidelijk niet voor het eerst debatteerde – was scherp, to-the-point maar wel heel erg formeel. Hij perkte het debat onnodig in met de clausule “indien gewenst door België”, in de hoop daarmee enkele tegenargumenten van tafel te vegen. Een handgreep die geoorloofd is in het debat, maar met het oog op de aantrekkelijkheid voor het publiek beslist geen aanbeveling verdient.

Stand-up comedian
Boekestijn vond zijn ware roeping als stand-up comedian. Het publiek hoorde – soms toch wat ongemakkelijk heen en weer kijkend – zijn originele invalshoek aan. De Belgen willen ons helemaal niet, zo was zijn pleidooi. Na de Spaanse opstand hebben we Vlaanderen in de steek gelaten, en dat zit opgesloten in de volksziel. (Drammerige interruptie De Rouwe: “Dat is niet de stelling! Indien gewenst staan wij er.”)

Maar Boekestijn ging verder. Veel verder, getuige het volgende fragment:

In Leuven is het zo: je hebt niet alleen ‘kotten’, waar studenten wonen, maar de studentenorganisaties die doen het op basis van regionale afkomst. Weet u wat het gevolg daarvan is? De genetische poule waarin Vlaamse dames en heren elkaar vinden, is veel te beperkt. Ik heb nog nooit een land gezien met zoveel lelijke mensen. Als je in de trein zit rondom Brussel, dan barst het van de mensen met een neus opzij in plaats van voren. Het zijn hele aardige mensen, maar ik geloof dat het onverstandig zou zijn om de hand te reiken.

De klasse van De Rouwe toonde zich vooral in de wijze hoe hij met deze onverwachte argumentatie omging, direct aan het begin van zijn vervolgbeurt:

Dames en heren, ik heb mee geapplaudisseerd als het gaat om de humor. Want daar lag het niet aan, fantastisch. Ik zou zeggen: maak er uw vak van!

Au! Dodelijk. Heerlijk, zo’n compliment waarmee je de tegenstander ineens als een ongeloofwaardige clown neerzet én direct de zwakte van zijn betoog benadrukt. De zege ging dan ook meer dan terecht naar De Rouwe in dit debat.

Debatinzicht
In de andere halve finale delfde Attje Kuiken (PvdA) het onderspit tegen Han ten Broeke (VVD), waardoor Ten Broeke het in de finale als voorstander mocht opnemen tegen De Rouwe. Met slechts twee minuten voorbereidingstijd verdedigde hij de toch wat ongelukkig gekozen stelling: “Nederland moet op korte termijn de nr. 1 internetdemocratie van de wereld worden!”

Een wedstrijddebater ziet direct dat een dergelijke stelling zó vaag geformuleerd is, dat deze enige concretisering behoeft. Dat liet Ten Broeke achterwege, waardoor het debat over alles en niets ging. Jammer, want de schijnbare achteloosheid waarmee het VVD-Kamerlid zo eloquent debatteerde verried enorm veel talent.

Uiteindelijk gaf het inzicht in het wedstrijddebat de doorslag bij de jurering van de finale, en nam Sander de Rouwe terecht de trofee mee naar huis. Nogmaals van harte gefeliciteerd, ook van deze plek!

Aan het einde van de avond gaf debatleider en voormalig Europees Kampioen debatteren Jan Reinder Rosing de avond nog een persoonlijk tintje. Hij bedankte vennoot Peter van de Geer voor vijf jaar plezierige samenwerking. Rosing verruilt het ambacht van trainer/debatleider voor een carrière in de diplomatie. Het ga je goed, Jan!

Samen met mijn collega’s bij Debatrix heb ik een nieuw jurysysteem opgezet, waarover binnenkort meer. Ook dit jaar hebben we weer samen met de VARA de stellingen verzonnen. Hieronder alle stellingen voor de voororndes in januari en februari 2008. Ook een leuke inspiratiebron voor anderen die willen oefenen met debat?

• Een deel van de kinderbijslag moet direct aan kinderen worden overgemaakt.
• Wikipedia moet worden toegestaan als bron voor werkstukken.
• Belastinggeld moet je niet aan ontwikkelingshulp uitgeven.
• Pedofielen die een misdrijf hebben begaan, mogen pas worden vrijgelaten nadat ze chemisch zijn gecastreerd.
• Reclame voor snoepwaren moet verboden worden.
• Als Al Gore de wereld wil redden, moet hij zich verkiesbaar stellen als president van de Verenigde Staten.
• Een regering moet nooit toegeven aan gijzelnemers.
• Plastische chirurgie die niet medisch noodzakelijk is, moet verboden worden.
• Nederland moet juryrechtspraak invoeren.
• Alle winkels moeten zelf kunnen bepalen of ze op zondag geopend zijn.
• Gokken moet worden overgelaten aan de vrije markt.
• Middelbare scholen moeten condooms gratis verspreiden.
• Het stemrecht moet beperkt worden tot mensen met alléén de Nederlandse nationaliteit.
• Hyves maakt scholieren socialer.
• Ouders van criminele jongeren moeten verplicht een opvoedcursus krijgen.
• De Amsterdam Gay Pride schaadt het imago van homo’s.
• Levenslang veroordeelden moeten het recht krijgen op euthanasie.
• Het leger moet meer vrouwelijke generaals krijgen.

Alle deelnemers: veel succes!

De nationale titel blijft daarmee in Rotterdam. Het vorige NK debatteren werd gewonnen door Lars Duursma en Sharon Kroes. Kennelijk wordt niet alleen gepoetst, maar ook geluld in de havenstad. Het adagio “geen woorden, maar daden” kan in de ijskast. In elf edities van het kampioenschap ging de titel acht keer naar Rotterdam. Voormalig Nederlands Kampioen Jeannette Baljeu heeft het inmiddels zelfs geschopt tot wethouder van Rotterdam.

Evenals bij de meeste debattoernooien namen teams van twee personen deel aan in totaal vijf voorrondes. De teams krijgen een kwartier voor aanvang van elk debat een stelling en hun positie (voor óf tegen) toegewezen. Tijdens het debat krijgen vier sprekers de kans om hun standpunt uiteen te zetten in een speech van vijf minuten, waarna van beide teams één debater nog de kans krijgt om het debat te concluderen tijdens een speech van drie minuten.

Marc Roels en Eric Stam zijn beiden als free-lance debattrainer verbonden aan Debatrix.